Closure và nonlocal trong Python: hàm lồng nhau
Bài 16/17 · Chương 8
Hàm
- 8 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
Closure trong Python là một hàm lồng bên trong hàm khác mà vẫn nhớ các biến của hàm ngoài sau khi hàm ngoài đã chạy xong, còn từ khóa nonlocal cho hàm bên trong sửa được các biến đó. Bạn dùng cặp này khi cần một hàm nhớ trạng thái giữa các lần gọi, như số dư của một thẻ trả trước, mà không phải dùng biến toàn cục.
Cần biết trước: phạm vi biến và global và hàm bậc cao.
Hàm lồng trong hàm
Hàm tinh_hoa_don cần một phép tính phụ, giảm giá từng món, mà không chỗ nào khác của chương trình dùng tới. Hàm phụ đó được viết ngay trong thân hàm chính:
def tinh_hoa_don(cac_gia, phan_tram_giam):
def gia_sau_giam(gia):
return gia * (100 - phan_tram_giam) // 100
tong = 0
for gia in cac_gia:
tong += gia_sau_giam(gia)
return tong
print(tinh_hoa_don([29000, 32000, 45000], 10))KẾT QUẢ
95400Dòng def gia_sau_giam chạy mỗi lần tinh_hoa_don được gọi, và tạo ra hàm lồng nhau (nested function) như một biến cục bộ của hàm ngoài. Hàm lồng đọc được tham số phan_tram_giam của hàm ngoài mà không cần truyền vào, vì khi không thấy tên trong phạm vi của chính nó, Python tìm tiếp ở hàm bao quanh, rồi mới tới phạm vi toàn cục.
Closure: hàm nhớ biến của hàm ngoài
Khi hàm ngoài trả về hàm lồng, các biến cục bộ của hàm ngoài lẽ ra mất đi. Chúng không mất, vì hàm lồng còn cần đọc chúng:
def tao_ham_giam(phan_tram):
def giam(gia):
return gia * (100 - phan_tram) // 100
return giam
giam_hoc_vien = tao_ham_giam(10)
giam_khai_truong = tao_ham_giam(25)
print(giam_hoc_vien(32000), giam_khai_truong(32000))
print(giam_hoc_vien(45000))KẾT QUẢ
28800 24000
40500tao_ham_giam(10) đã chạy xong và trả về, nhưng giam_hoc_vien vẫn nhớ phan_tram là 10. Một hàm mang theo các biến của phạm vi bao quanh nơi nó được tạo gọi là closure. Mỗi lần gọi tao_ham_giam tạo ra một closure mới với biến phan_tram riêng, nên hai hàm giảm giá không lẫn vào nhau. Closure giống một lá thư kèm tờ ghi chú: hàm đi tới đâu, các biến nó cần đi theo tới đó. Đổi tao_ham_giam(25) thành tao_ham_giam(50) rồi chạy lại: dòng đầu in 28800 16000.
Closure nhớ chính biến: khi được gọi, nó đọc giá trị biến đang có lúc đó, có thể khác giá trị lúc hàm được tạo. Điều đó dẫn tới bẫy dưới đây.
Sửa biến của hàm ngoài bằng nonlocal
Bộ đếm lượt khách cần tăng một biến sau mỗi lần gọi. Đọc biến của hàm ngoài thì không cần gì, còn gán vào nó thì hàm lồng phải khai báo nonlocal:
def tao_bo_dem():
dem = 0
def tang():
nonlocal dem
dem += 1
return dem
return tang
dem_quay_1 = tao_bo_dem()
dem_quay_2 = tao_bo_dem()
print(dem_quay_1(), dem_quay_1(), dem_quay_1())
print(dem_quay_2())KẾT QUẢ
1 2 3
1Dòng nonlocal dem nói với Python: tên dem trong tang là biến dem của hàm bao quanh, gán vào nó là gán vào biến đó. nonlocal làm với hàm bao quanh điều global làm với phạm vi toàn cục: cho phép gán vào tên ở đó. Mỗi bộ đếm có biến dem riêng, nên ba lần gọi dem_quay_1 không đụng tới dem_quay_2.
Closure thay cho biến toàn cục
Với global, một chương trình chỉ có đúng một bộ đếm, và hàm nào cũng sửa được nó. Closure cho mỗi lần gọi hàm ngoài một trạng thái riêng mà chỉ hàm lồng chạm được. Sổ quỹ của hai quầy dưới đây cộng tiền thu riêng:
def tao_so_quy():
tong = 0
def thu(so_tien):
nonlocal tong
tong += so_tien
return tong
return thu
quay_ca_phe = tao_so_quy()
quay_banh = tao_so_quy()
quay_ca_phe(29000)
quay_banh(45000)
print(quay_ca_phe(32000), quay_banh(0))KẾT QUẢ
61000 45000Biến tong của quầy cà phê không có tên nào ở ngoài trỏ tới, nên không dòng code nào khác lỡ tay đổi được nó. Cũng cách giữ trạng thái này là nền của decorator: một closure bọc lấy hàm khác để chạy thêm code trước hay sau mỗi lần gọi, viết gọn bằng dấu @.
Kiểm tra nhanh
Trong ví dụ hóa đơn, nếu đặt dòng
print(gia_sau_giam(29000))ở ngoài hàmtinh_hoa_donthì điều gì xảy ra?- In
26100 - Báo lỗi NameError, vì
gia_sau_giamlà tên cục bộ củatinh_hoa_don - Báo lỗi UnboundLocalError
- In
Trong ví dụ bộ đếm, nếu bỏ dòng
nonlocal demthì lời gọidem_quay_1()đầu tiên cho kết quả nào?- Trả về
1 - Báo lỗi NameError
- Báo lỗi UnboundLocalError
- Trả về
Những điều nào đúng về
dem_quay_1vàdem_quay_2trong ví dụ bộ đếm?- Mỗi hàm giữ một biến
demriêng - Hai hàm cùng sửa một biến
demtoàn cục demđược đặt lại về0mỗi lần gọidem_quay_1()- Gọi
dem_quay_1()không làm đổi kết quả củadem_quay_2()
- Mỗi hàm giữ một biến
Trong ví dụ ba lambda giảm giá tạo trong vòng lặp,
tao_cac_ham()[0](40000)trả về gì?380004000032000
Bài tập
Tạo thẻ trả trước nhớ số dư
Viết thân hàm tao_the(so_du): hàm tạo một thẻ trả trước có số dư ban đầu so_du và trả về một hàm lồng thanh_toan(so_tien). Mỗi lần được gọi, thanh_toan trừ so_tien khỏi số dư khi số dư từ so_tien trở lên, không đủ thì giữ nguyên, rồi trả về số dư hiện tại. Dùng nonlocal, không dùng global: hai thẻ tạo riêng có số dư riêng.
Ví dụ: sau the_ha = tao_the(100000), ba lời gọi the_ha(29000), the_ha(45000), the_ha(32000) lần lượt trả về 71000, 26000, 26000.
Trả về: hàm thanh_toan; mỗi lần gọi nó trả về số dư còn lại, một int.
def tao_the(so_du):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
Hàm lồng là hàm viết trong thân hàm khác; nó là tên cục bộ, chỉ gọi được từ trong hàm chứa nó.
Hàm lồng đọc được biến của hàm bao quanh mà không cần khai báo gì.
Closure là hàm lồng được trả về, vẫn nhớ các biến của hàm ngoài sau khi hàm ngoài chạy xong.
Closure nhớ chính biến, nên lambda tạo trong vòng lặp cùng đọc giá trị cuối của biến lặp.
Muốn gán vào biến của hàm bao quanh thì khai báo
nonlocal; thiếu nó thì+=gâyUnboundLocalError.Mỗi lần gọi hàm ngoài tạo một trạng thái riêng, nên closure thay được biến toàn cục cho bộ đếm, sổ quỹ.
Câu hỏi thường gặp
Từ khóa nonlocal khác global thế nào?
global trỏ tên tới biến ở cấp ngoài cùng của file, chỉ có một bản cho cả chương trình. nonlocal trỏ tới biến của hàm bao quanh gần nhất, mỗi lần gọi hàm ngoài có một bản riêng. nonlocal chỉ viết được trong hàm lồng, và tên đó phải là biến của một hàm bao quanh; tên ở cấp ngoài cùng của file thì dùng global.
Khi nào nên viết hàm lồng nhau (nested function) trong Python?
Khi một hàm phụ chỉ phục vụ đúng một hàm, như phép giảm giá trong tinh_hoa_don: viết lồng vào thì người đọc biết nó không được dùng ở chỗ khác. Hàm phụ dùng ở nhiều nơi thì đặt ở cấp ngoài cùng, như cách tách chương trình thành hàm. Hàm lồng còn là nguyên liệu của closure, khi hàm ngoài trả nó về để dùng sau.
Closure có thay được lớp và đối tượng không?
Cả hai đều gói dữ liệu cùng với hàm dùng dữ liệu đó, và bộ đếm viết được bằng cả hai cách. Closure gọn khi chỉ cần một hàm và vài biến. Khi cần nhiều thao tác trên cùng dữ liệu, như nạp, trả và xem số dư của thẻ, thì class và object rõ ràng hơn.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.