So sánh object Python và sắp xếp: __eq__, __lt__
Bài 7/17 · Chương 13
Lập trình hướng đối tượng
- 6 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
So sánh object trong Python bằng == mặc định chỉ hỏi "có phải cùng một object không", nên hai học viên cùng tên cùng điểm vẫn khác nhau. Viết __eq__ là bạn quyết định thế nào là bằng nhau theo nội dung; viết __lt__ là sorted() biết xếp object nào trước. Bài này viết cả hai cho class HocVien.
Cần biết trước: so sánh is và ==, sắp xếp list và __str__ và __repr__.
Vì sao hai object giống hệt nhau lại không bằng nhau
Class chưa có __eq__ thì a == b làm đúng việc của a is b: chỉ True khi hai tên cùng trỏ tới một object.
class HocVien:
def __init__(self, ten, diem):
self.ten = ten
self.diem = diem
a = HocVien("Lan", 8.5)
b = HocVien("Lan", 8.5)
print(a == b, a is b, a == a)KẾT QUẢ
False False TrueVới số hay chuỗi, == so giá trị như bài is và ==. Với class bạn tự viết, Python không đoán được thuộc tính nào làm nên "giá trị", nên nó dùng cách chắc chắn nhất: cùng object mới bằng.
__eq__(): bằng nhau theo nội dung
__eq__(self, other) chạy khi bạn viết self == other. Nó trả về True hoặc False, hoặc giá trị đặc biệt NotImplemented khi other thuộc kiểu nó không biết so:
class HocVien:
def __init__(self, ten, diem):
self.ten = ten
self.diem = diem
def __eq__(self, other):
if not isinstance(other, HocVien):
return NotImplemented
return (self.ten, self.diem) == (other.ten, other.diem)
a = HocVien("Lan", 8.5)
b = HocVien("Lan", 8.5)
print(a == b, a is b, a == "Lan", a != b)KẾT QUẢ
True False False Falseisinstance() chặn trường hợp other là một chuỗi hay số. Nhận NotImplemented, Python thử hỏi phía bên kia, rồi mới dùng phép so cùng object, nên a == "Lan" là False thay cho báo lỗi. != tự lấy ngược kết quả của __eq__. Giống hai tờ giấy khai sinh in hai lần: tờ giấy khác nhau, nhưng ghi cùng một người. Đổi b = HocVien("Lan", 8.5) thành b = HocVien("Lan", 9.0) rồi chạy lại: kết quả in False False False True.
Class có __eq__ mà không có __hash__ thì object không đưa được vào set hay làm khóa dict nữa, Python báo TypeError; bài phương thức đặc biệt nói cách viết __hash__.
__lt__() để sorted() xếp được
sorted(), list.sort(), min() dùng <; max() dùng >, mà Python đảo a > b thành b < a, nên __lt__ đủ cho cả bốn. Class không có __lt__ thì cả bốn đều dừng:
__lt__(self, other) chạy khi viết self < other và trả về True khi self phải đứng trước:
class HocVien:
def __init__(self, ten, diem):
self.ten = ten
self.diem = diem
def __repr__(self):
return f"HocVien({self.ten!r}, {self.diem!r})"
def __lt__(self, other):
if not isinstance(other, HocVien):
return NotImplemented
return self.diem < other.diem
lop = [HocVien("Lan", 8.5), HocVien("Hà", 9.0), HocVien("Huy", 7.0)]
print(sorted(lop), max(lop))KẾT QUẢ
[HocVien('Huy', 7.0), HocVien('Lan', 8.5), HocVien('Hà', 9.0)] HocVien('Hà', 9.0)__repr__ của bài __str__ và __repr__ làm list in ra đọc được. Có __lt__ thì a > b cũng chạy, vì Python đảo thành b < a; nhưng <= vẫn báo TypeError, trừ khi bạn viết thêm __le__ hoặc dùng total_ordering của bài functools.
Sắp xếp object bằng key=
__lt__ cho class một thứ tự tự nhiên, như học viên xếp theo điểm. Muốn xếp theo thứ khác mà không sửa class, dùng key= với một lambda như bài sắp xếp list:
class HocVien:
def __init__(self, ten, diem):
self.ten = ten
self.diem = diem
lop = [HocVien("Minh", 7.0), HocVien("Lan", 8.5),
HocVien("Quân", 9.0)]
theo_ten = sorted(lop, key=lambda hv: hv.ten)
theo_diem = sorted(lop, key=lambda hv: hv.diem, reverse=True)
print(theo_ten[0].ten, theo_ten[-1].ten, theo_diem[0].ten)KẾT QUẢ
Lan Quân Quânkey= chạy được cả khi class không có __lt__, vì sorted() khi đó so các giá trị mà key trả về. Viết __lt__ khi class có một thứ tự ai cũng hiểu như nhau; dùng key= cho các thứ tự còn lại.
Phép so sánh chỉ là một nhóm toán tử. + giữa hai giao dịch, len() của một sổ chi tiêu, in trên một lớp học cũng gọi những phương thức đặc biệt như __add__, __len__, __contains__; bài nạp chồng toán tử viết tiếp các phương thức đó.
Kiểm tra nhanh
Class chưa có
__eq__, hai object tạo cùng tên cùng điểm.a == bcho gì?True, vì thuộc tính giống nhauFalse, vì là hai object khác nhau- Báo lỗi
TypeError
Trong
__eq__, khiotherkhông phảiHocViennên trả về gì?FalseNoneNotImplemented
Class có
__lt__so theo điểm.max(lop)trả về học viên nào?- Học viên điểm cao nhất
- Học viên đầu tiên trong list
- Báo lỗi
TypeError, vì thiếu__gt__
Class
HocVienđã có__lt__theo điểm. Muốn in danh sách theo tên, cách nào hợp hơn?- Sửa
__lt__so theo tên sorted(lop, key=lambda hv: hv.ten)- Viết thêm
__eq__so theo tên
- Sửa
Bài tập
Thứ tự xếp hạng học viên
Viết thân phương thức __lt__(self, other) để sorted() xếp học viên theo bảng xếp hạng: điểm cao đứng trước; bằng điểm thì tên đứng trước theo thứ tự chữ cái (so chuỗi bằng <). Khi other không phải HocVien thì trả về NotImplemented. Ví dụ: HocVien("Quân", 9.0) < HocVien("Lan", 8.5) là True.
Trả về: self có đứng trước other không, một bool.
class HocVien:
def __init__(self, ten, diem):
self.ten = ten
self.diem = diem
def __lt__(self, other):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
Không có
__eq__,==giữa hai object làm việc củais.__eq__(self, other)quyết định bằng nhau theo nội dung;!=tự lấy ngược kết quả.Gặp kiểu không biết so thì trả về
NotImplemented, để Python thử phía bên kia.sorted(),sort(),min(),max()chỉ cần__lt__; thiếu nó thì báoTypeError.Dùng
__lt__cho thứ tự tự nhiên của class,key=cho mọi thứ tự khác.
Câu hỏi thường gặp
Sort object Python theo nhiều tiêu chí thế nào?
Cho key= trả về một tuple: sorted(lop, key=lambda hv: (-hv.diem, hv.ten)) xếp điểm giảm dần, bằng điểm thì theo tên. Tuple được so phần đầu trước, như bài sắp xếp tên tiếng Việt dùng cho họ tên. Dấu trừ chỉ dùng được với số; tên tiếng Việt có dấu cần hàm key riêng của bài đó.
__eq__ Python có cần viết cùng __ne__ không?
Không cần. __ne__ mặc định gọi __eq__ rồi lấy ngược kết quả cho !=. Khi __eq__ trả về NotImplemented thì __ne__ cũng trả về NotImplemented, và Python hỏi tới toán hạng bên kia. Chỉ viết __ne__ khi "khác nhau" của bạn không đúng là ngược của "bằng nhau", trường hợp rất hiếm.
__lt__ có đủ cho mọi phép so sánh không?
Không: __lt__ đủ cho <, > và việc sắp xếp, còn <=, >= cần phương thức riêng. Decorator total_ordering của module functools sinh các phương thức còn thiếu từ __eq__ và __lt__.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.