Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Class lồng nhau trong Python (inner class)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 8/17 · Chương 15

OOP nâng cao

  • 6 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Class lồng nhau (inner class, hay nested class) trong Python là một class khai báo ngay trong thân của class khác, như class Mon nằm trong class GioHang. Bạn tạo object của nó bằng tên đầy đủ GioHang.Mon(...). Cách viết này hợp pháp nhưng ít khi cần: nó hợp khi class trong chỉ phục vụ class ngoài, như một món hàng chỉ có nghĩa khi nằm trong giỏ.

Cần biết trước: __init__ và self và composition.

Khai báo một class bên trong class khác

Thân class chứa được các câu lệnh thường, kể cả một câu class khác. Class bên trong trở thành một thuộc tính của class ngoài, nên bạn gọi nó qua tên class ngoài:

python
class GioHang:
    class Mon:
        def __init__(self, ten, gia):
            self.ten = ten
            self.gia = gia

mon = GioHang.Mon("trà đào", 35000)
print(mon.ten, mon.gia)
print(GioHang.Mon.__qualname__)
print(type(mon) is GioHang.Mon)

KẾT QUẢ

trà đào 35000
GioHang.Mon
True

__qualname__ là tên đầy đủ của class, gồm cả class bao nó: GioHang.Mon. Object mon không dính gì tới object nào của GioHang: bạn tạo được nó mà chưa cần có giỏ hàng. Class lồng chỉ là một cách đặt tên, gom Mon vào chỗ của GioHang. Đổi GioHang.Mon("trà đào", 35000) thành GioHang.Mon("bạc xỉu", 32000) rồi chạy lại: dòng đầu in bạc xỉu 32000.

Dùng class lồng từ phương thức của class ngoài

Trong một phương thức của GioHang, bạn tạo Mon bằng GioHang.Mon(...) hoặc self.Mon(...). Cả hai đều tìm ra cùng class, vì Python tìm Mon trên object rồi lên tới class của nó:

python
class GioHang:
    class Mon:
        def __init__(self, ten, gia):
            self.ten = ten
            self.gia = gia
    def __init__(self):
        self.cac_mon = []
    def them(self, ten, gia):
        self.cac_mon.append(self.Mon(ten, gia))

gio = GioHang()
gio.them("trà đào", 35000)
gio.them("bạc xỉu", 32000)
print(len(gio.cac_mon), gio.cac_mon[1].ten)

KẾT QUẢ

2 bạc xỉu

Giỏ hàng chứa các món như ở bài composition, chỉ khác là class Mon nằm trong GioHang. Đổi gio.them("bạc xỉu", 32000) thành gio.them("sinh tố bơ", 45000) rồi chạy lại: dòng in 2 sinh tố bơ.

Object lồng không thấy object ngoài

Một điều hay bị hiểu nhầm: object của class lồng không biết nó được tạo từ giỏ hàng nào. Nó không đọc được thuộc tính của giỏ, trừ khi bạn truyền vào. Muốn món biết mức giảm của giỏ, them() đưa mức giảm cho món khi tạo:

python
class GioHang:
    class Mon:
        def __init__(self, ten, gia, giam):
            self.ten = ten
            self.gia = gia - giam
    def __init__(self, giam):
        self.giam = giam
        self.cac_mon = []
    def them(self, ten, gia):
        self.cac_mon.append(self.Mon(ten, gia, self.giam))

gio = GioHang(5000)
gio.them("trà đào", 35000)
print(gio.cac_mon[0].gia)

KẾT QUẢ

30000

Dữ liệu đi một chiều qua đối số của __init__, như với hai class viết riêng. Đổi GioHang(5000) thành GioHang(10000) rồi chạy lại: dòng in 25000.

Khi nào đáng lồng một class

Lồng class chỉ đổi chỗ đặt tên, không thêm khả năng gì. Nó hợp khi class trong là chi tiết riêng của class ngoài, không nơi nào khác dùng tới, và cái tên GioHang.Mon đọc rõ hơn một Mon đứng riêng. Khi class đó dùng ở nhiều nơi, viết nó ở ngoài cho gọn:

python
class Mon:
    def __init__(self, ten, gia):
        self.ten = ten
        self.gia = gia

class GioHang:
    def __init__(self):
        self.cac_mon = []

class HoaDon:
    def __init__(self, mon):
        self.mon = mon

print(HoaDon(Mon("trà đào", 35000)).mon.ten)

KẾT QUẢ

trà đào

Ở đây HoaDon cũng cần Mon, nên đặt Mon ở ngoài thì cả hai class dùng chung mà không phải viết GioHang.Mon. Đổi Mon("trà đào", 35000) thành Mon("bạc xỉu", 32000) rồi chạy lại: dòng in bạc xỉu.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ đầu tiên, dòng nào tạo được một object Mon ở ngoài class?

    • Mon("trà đào", 35000)
    • GioHang.Mon("trà đào", 35000)
    • GioHang.Mon.ten
  2. Trong phương thức them() của GioHang, những cách viết nào tạo được một Mon?

    • self.Mon(ten, gia)
    • GioHang.Mon(ten, gia)
    • Mon(ten, gia)
    • self.cac_mon.Mon(ten, gia)
  3. Ở khung bẫy đầu, sửa dòng cuối thành mon = GioHang.MonHang("trà đào") rồi thêm print(mon.ten). Chương trình in gì?

    • Báo lỗi NameError
    • trà đào
    • None
  4. Vì sao khung bẫy cuối báo lỗi AttributeError?

    • Vì class lồng không được có phương thức
    • Vì GioHang chưa được tạo object
    • Vì self của gia_sau_giam() là món, mà món không có thuộc tính giam
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Giỏ hàng với class Mon lồng bên trong

Hoàn thành GioHang và class lồng GioHang.Mon:

  • Mon.__init__(ten, gia, so_luong) lưu ba giá trị vào self.ten, self.gia, self.so_luong.

  • Mon.thanh_tien(): giá nhân số lượng.

  • GioHang.them(ten, gia, so_luong=1): tạo một GioHang.Mon, thêm vào cuối self.cac_mon, rồi trả về món vừa tạo.

  • GioHang.tong(): cộng thanh_tien() của từng món, giỏ rỗng là 0.

Trả về: thanh_tien() và tong() một int; them() object GioHang.Mon vừa thêm.

python
class GioHang:
    class Mon:
        def __init__(self, ten, gia, so_luong):
            pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
        def thanh_tien(self):
            pass

    def __init__(self):
        self.cac_mon = []

    def them(self, ten, gia, so_luong=1):
        pass

    def tong(self):
        pass

Tóm tắt

  • Class lồng nhau là câu class viết trong thân class khác, và trở thành thuộc tính của class ngoài.

  • Ngoài class, gọi nó bằng GioHang.Mon(...); trong phương thức, bằng self.Mon(...) hoặc GioHang.Mon(...).

  • Gọi tên trần Mon(...) trong phương thức báo NameError.

  • Object lồng không nối với object nào của class ngoài: dữ liệu cần dùng phải truyền vào khi tạo.

  • Chỉ lồng khi class trong là chi tiết riêng của class ngoài; dùng ở nhiều nơi thì viết ở ngoài.

Câu hỏi thường gặp

Class lồng nhau trong Python có giống inner class của Java không?

Không giống. Inner class của Java giữ một tham chiếu ngầm tới object ngoài, nên đọc được thuộc tính của nó. Class lồng của Python chỉ là một class đặt tên dưới class khác, giống "static nested class" của Java, và không thấy object nào của class ngoài.

Lồng class có làm class bên trong thành riêng tư không?

Không. Ai cũng gọi được GioHang.Mon(...) từ ngoài. Nếu muốn báo "đây là chi tiết nội bộ", bạn đặt tên có dấu gạch dưới, _Mon, theo quy ước của bài đóng gói, và Python vẫn không chặn ai.

Class lồng có kế thừa được hay dùng làm class cha không?

Được, như class bình thường: class MonGiamGia(GioHang.Mon): viết ở ngoài vẫn kế thừa đúng. Khác biệt chỉ là tên dài hơn, và đó cũng là một lý do để đưa class ra ngoài khi nó được dùng nhiều.

Chủ đề

inner class python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập