List trong Python (Python list): tạo, chỉ số, cắt
Bài 1/17 · Chương 6
List và tuple
- 7 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
List trong Python (Python list) là một dãy giá trị có thứ tự, viết trong cặp ngoặc vuông, mà bạn đọc được theo chỉ số và sửa được từng phần tử. Bạn dùng list khi có nhiều giá trị cùng loại cần giữ chung một chỗ, chẳng hạn tên các học viên của một lớp hay điểm bài kiểm tra của từng người.
Cần biết trước: chỉ số và cắt chuỗi, hàm len() và hàm range().
Tạo list bằng ngoặc vuông
Bảng điểm của một lớp có bốn học viên. Thay cho bốn biến rời, bạn đặt bốn tên vào một list, bốn điểm vào một list khác, các phần tử cách nhau bằng dấu phẩy:
hoc_vien = ["Hà", "Tâm", "Huy", "Lan"]
diem = [8, 9, 6, 7]
viec_can_lam = []
print(hoc_vien)
print(diem, viec_can_lam)
print(len(hoc_vien), len(viec_can_lam))KẾT QUẢ
['Hà', 'Tâm', 'Huy', 'Lan']
[8, 9, 6, 7] []
4 0Khi in cả list, Python in cả cặp ngoặc vuông và để mỗi chuỗi trong dấu nháy đơn, để bạn thấy rõ phần tử nào là chuỗi. Cặp ngoặc vuông không có gì bên trong là list rỗng, với độ dài 0. Hàm len() đếm số phần tử của list giống như đếm số ký tự của chuỗi.
List rỗng thường là chỗ bắt đầu: bạn tạo viec_can_lam = [] rồi thêm việc vào dần bằng phương thức append(). Bài append(), pop(), remove() dạy cách thêm và xóa phần tử như vậy.
Một list cũng chứa được các giá trị khác kiểu nhau, như hồ sơ ["Trần Thu Hà", 27, 1.58, True] gồm tên, tuổi, chiều cao và việc đã đi làm hay chưa. Cách này chạy được nhưng khó đọc, vì bạn phải nhớ chỉ số nào là tuổi. List dễ đọc hơn khi các phần tử mang cùng một nghĩa.
Chỉ số và lát cắt trên list
Chỉ số và lát cắt trên list viết y hệt trên chuỗi: đếm từ 0, chỉ số âm đếm từ cuối, lát cắt lấy đầu bỏ cuối. Khác ở chỗ mỗi ô giờ là một phần tử thay cho một ký tự.
diem = [8, 9, 6, 7, 5]
print(diem[0], diem[-1], diem[len(diem) - 1])
print(diem[1:3], diem[-2:], diem[::2])
print(diem)KẾT QUẢ
8 5 5
[9, 6] [7, 5] [8, 6, 5]
[8, 9, 6, 7, 5]Một chỉ số đơn cho ra một phần tử, ở đây là một số nguyên. Một lát cắt cho ra một list mới, nên diem[1:3] in kèm ngoặc vuông dù nó chỉ có hai phần tử. Dòng cuối cho thấy cắt không làm đổi list gốc: diem vẫn đủ năm điểm. Quy tắc chi tiết của lát cắt và bước cắt nằm ở bài cắt chuỗi, áp nguyên cho list.
Đổi diem[1:3] thành diem[1:4] rồi chạy lại: dòng thứ hai in [9, 6, 7].
Lát cắt diem[-2:] lấy hai phần tử cuối dù list dài bao nhiêu, miễn là list có từ hai phần tử trở lên. Khi hai lớp có số học viên khác nhau, chỉ số âm cho cùng một lát cắt dùng được cho cả hai lớp, còn chỉ số dương thì phải đếm lại cho từng lớp.
Tạo list từ một dãy với list()
Hàm list() nhận một dãy và cho ra list chứa từng phần tử của dãy đó. Bạn dùng nó khi cần số thứ tự cho cả lớp mà không muốn gõ tay từng số:
print(list(range(1, 6)))
print(list("Huế"))
print(list(), len(list("Hà Nội")))KẾT QUẢ
[1, 2, 3, 4, 5]
['H', 'u', 'ế']
[] 6Dãy range(1, 6) dừng trước 6 nên list có năm số. Một chuỗi là dãy ký tự, nên list("Huế") tách nó thành ba ký tự. Gọi list() không có gì trong ngoặc cho list rỗng, giống [].
Sửa một phần tử bằng ds[i] = x
Huy làm phúc khảo và được nâng điểm, còn Lan được cộng thêm một điểm chuyên cần. Bạn không cần tạo bảng điểm mới: gán giá trị mới vào đúng chỉ số là đủ. Chạy từng bước để xem diem đổi sau mỗi phép gán.
diem = [8, 9, 6, 7]
print(diem)
diem[2] = 7
print(diem)
diem[-1] += 1
print(diem)KẾT QUẢ
[8, 9, 6, 7]
[8, 9, 7, 7]
[8, 9, 7, 8]Phép gán diem[2] = 7 thay phần tử ở chỉ số 2 và để nguyên các phần tử khác. Dòng diem[-1] += 1 đọc phần tử cuối, cộng 1 rồi ghi lại vào chính ô đó. List giống một dãy tủ đựng đồ đánh số: bạn mở tủ số 2 và thay đồ bên trong, các tủ khác không ai đụng tới. Chuỗi thì giống tấm biển in sẵn, gán vào một ký tự của chuỗi là lỗi như bài cắt chuỗi đã cho thấy.
Việc sửa được ngay trên list cũ này gọi là khả biến, một tính chất mà bài thêm và xóa phần tử giải thích kỹ cùng các phương thức sửa list.
Kiểm tra nhanh
Với
hoc_vien = ["Hà", "Tâm", "Huy"],print(hoc_vien[-1], hoc_vien[0])in ra gì?Huy HàHà HuyTâm Hà
Với
diem = [7, 9, 6, 8, 5],diem[1:3]cho kết quả gì?[9, 6, 8][7, 9, 6][9, 6]9
Giả sử
ds = ["Hà", "Tâm"]vàten = "Hà". Những dòng nào chạy không báo lỗi?ds[1] = "Huy"ten[0] = "h"ds[2] = "Lan"ds[-1] = "Lan"
len(list("Hà Nội"))bằng bao nhiêu?- 1
- 2
- 6
Bài tập
Sửa và đánh số bảng điểm hai lớp
Hai lớp có bảng điểm diem_a (năm học viên) và diem_b (bốn học viên). Với mỗi lớp (đuôi _a hay _b):
hai_cuoi_a,hai_cuoi_b: list hai điểm cuối của lớp, cắt bằng cùng một lát cắt cho cả hai lớp.Học viên thứ hai của mỗi lớp được phúc khảo: cộng thêm
1vào đúng phần tử đó bằng+=, ngay trongdiem_avàdiem_b.stt_a,stt_b: list số thứ tự của lớp, từ1tới số học viên, tạo bằnglist(),range()vàlen().
Không gõ thẳng điểm mới hay số thứ tự: hãy để Python tính.
diem_a = [7, 9, 6, 8, 5]
diem_b = [8, 3, 9, 6]
hai_cuoi_a = []
hai_cuoi_b = []
stt_a = []
stt_b = []
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTóm tắt
List là dãy giá trị có thứ tự trong ngoặc vuông;
[]vàlist()đều cho list rỗng.Chỉ số, chỉ số âm và lát cắt dùng y như trên chuỗi; lát cắt cho ra list mới.
ds[-2:]lấy hai phần tử cuối, hợp với list dài ngắn khác nhau.ds[i] = xsửa phần tử tại chỗ; chuỗi không cho gán như vậy.Gán vào chỉ số ngoài list báo
IndexError; chỉ số hợp lệ từ0tớilen(ds) - 1.list(dãy)tách dãy thành từng phần tử, nênlist("Huế")cho ba ký tự.
Câu hỏi thường gặp
Danh sách trong Python với list có phải là một?
Phải. "Danh sách" là cách gọi tiếng Việt của kiểu list, và bài này dùng tên list cho gọn. Một list có thể chứa list khác để làm bảng nhiều hàng, nhiều cột; bài mảng 2 chiều dạy cách đó.
Đi qua từng phần tử của list thì viết thế nào?
Dùng vòng lặp for, mỗi lượt lặp nhận một phần tử theo đúng thứ tự trong list. Bài duyệt list dạy cách đi qua list, lọc ra phần tử thỏa điều kiện và dựng list kết quả mới.
Tạo list trong Python bằng [] hay list() thì tốt hơn?
Khi đã biết các phần tử, viết ngoặc vuông cho gọn và dễ đọc. list() dùng khi bạn đã có một dãy khác, như một range() hay một chuỗi, và muốn đổi nó thành list. Để tạo list rỗng, hai cách cho cùng kết quả.
Sắp xếp các phần tử của list theo thứ tự thì làm sao?
List có phương thức sort() sắp ngay trên list cũ, còn hàm sorted() cho ra một list mới đã sắp và để nguyên list gốc. Bài sắp xếp list dạy cả hai, kèm cách xếp giảm dần và tính tổng, lớn nhất, nhỏ nhất của list.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.