Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Sắp xếp list trong Python: sort(), sorted() và key

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 6/17 · Chương 6

List và tuple

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Phương thức sort() trong Python sắp các phần tử của list ngay trên list đó, còn hàm sorted() trả về một list mới đã sắp và để nguyên list gốc. Bạn dùng chúng khi cần xếp hạng, chẳng hạn xếp điểm cả lớp từ cao xuống thấp hay xếp tên học viên theo thứ tự chữ cái.

Cần biết trước: duyệt list, append(), pop(), remove() và phương thức chuỗi.

Xếp thành list mới với sorted()

Giáo viên muốn xem điểm theo thứ tự, nhưng vẫn giữ bảng điểm gốc theo thứ tự làm bài. Hàm sorted() làm đúng việc đó:

python
diem = [7, 9, 6, 10, 8]
xep = sorted(diem)
giam = sorted(diem, reverse=True)
print(xep, giam)
print(diem)

KẾT QUẢ

[6, 7, 8, 9, 10] [10, 9, 8, 7, 6]
[7, 9, 6, 10, 8]

Mặc định sorted() xếp tăng dần. Thêm reverse=True (một giá trị truyền cho hàm kèm tên của nó) thì xếp giảm dần. Dòng cuối cho thấy diem không đổi: sorted() chép các phần tử sang một list mới rồi xếp list mới đó. Chuỗi cũng xếp được, theo mã của từng ký tự từ trái sang.

Đổi reverse=True thành reverse=False rồi chạy lại: dòng đầu in [6, 7, 8, 9, 10] [6, 7, 8, 9, 10].

Xếp ngay trên list với sort()

Khi không cần thứ tự cũ nữa, bạn gọi phương thức sort() của chính list. Nó nhận cùng reverse= như sorted(), nhưng sửa thẳng vào list:

python
diem = [7, 9, 6, 10, 8]
ket_qua = diem.sort()
print(ket_qua, diem)
diem.sort(reverse=True)
print(diem)

KẾT QUẢ

None [6, 7, 8, 9, 10]
[10, 9, 8, 7, 6]

sort() là phương thức sửa tại chỗ nên trả về None, giống append(). sorted() giống thợ chụp ảnh: đưa bạn một bức ảnh đã xếp người, đám đông vẫn đứng như cũ. sort() thì bảo chính đám đông đổi chỗ. sorted() còn nhận cả chuỗi hay range(), còn sort() chỉ có ở list.

Xếp theo tiêu chí riêng với key=

Đôi khi thứ tự bạn cần khác thứ tự mặc định: xếp tên theo độ dài, hay xếp mà không phân biệt chữ hoa với chữ thường. Phần key= nhận một hàm. Python gọi hàm đó cho từng phần tử và xếp theo kết quả, gọi là khóa:

python
ten = ["Minh", "Tâm", "Hà", "Lan"]
print(sorted(ten, key=len))
lop = ["lan", "Minh", "hà", "Tâm"]
print(sorted(lop))
print(sorted(lop, key=str.lower))

KẾT QUẢ

['Hà', 'Tâm', 'Lan', 'Minh']
['Minh', 'Tâm', 'hà', 'lan']
['hà', 'lan', 'Minh', 'Tâm']

Bạn viết tên hàm hoặc phương thức không kèm ngoặc (len, str.lower), vì Python tự gọi nó cho từng phần tử. "Tâm" và "Lan" cùng dài ba ký tự nên khóa bằng nhau, và Python giữ thứ tự gặp trước của chúng: "Tâm" đứng trước. Tính chất đó gọi là sắp xếp ổn định. Không có key, các chữ cái hoa không dấu từ A tới Z đứng trước các chữ cái thường, nên "Minh" lên trước "hà".

Với list chứa các list nhỏ, mỗi list là một học viên kèm điểm, sorted() mặc định so phần tử đầu tiên, ở đây là tên, rồi tới phần tử sau khi phần tử đầu bằng nhau:

python
bang = [["Hà", 8], ["Tâm", 9], ["Huy", 7]]
print(sorted(bang))
print(sorted(bang, key=lambda x: x[1], reverse=True))

KẾT QUẢ

[['Huy', 7], ['Hà', 8], ['Tâm', 9]]
[['Tâm', 9], ['Hà', 8], ['Huy', 7]]

lambda x: x[1] là công thức lấy khóa cho từng phần tử, ở đây là điểm ở chỉ số 1, và bài lambda dạy cách viết nó. "Huy" đứng trước "Hà" vì Python so mã của từng ký tự và "u" đứng trước "à". Xếp tên tiếng Việt có dấu cho đúng thứ tự từ điển là việc của bài sắp xếp tiếng Việt.

Tổng, lớn nhất, nhỏ nhất với sum(), max(), min()

Bài duyệt list đã cộng dồn và tìm lớn nhất bằng vòng lặp. Python có sẵn ba hàm làm việc đó trên list số:

python
diem = [7, 9, 6, 10, 8]
print(sum(diem), max(diem), min(diem))
print("Trung bình:", sum(diem) / len(diem))
print("Chênh lệch:", max(diem) - min(diem))

KẾT QUẢ

40 10 6
Trung bình: 8.0
Chênh lệch: 4

sum() cộng các phần tử, max() và min() trả về phần tử lớn nhất, nhỏ nhất. Ba hàm không sửa list. max() và min() cũng chạy trên list chuỗi, theo cùng thứ tự mà sorted() dùng, nên điểm lưu dạng chuỗi cũng cho max() sai như khung trên. Gọi max() trên list rỗng là lỗi, vì không có phần tử nào để chọn.

Kiểm tra nhanh

  1. Với diem = [8, 6, 9], print(sorted(diem, reverse=True), diem) in ra gì?

    • [9, 8, 6] [8, 6, 9]
    • [9, 8, 6] [9, 8, 6]
    • [6, 8, 9] [8, 6, 9]
  2. Sau diem = [8, 6, 9] và diem = diem.sort(), print(diem) in ra gì?

    • [6, 8, 9]
    • [8, 6, 9]
    • None
  3. Với ten = ["Minh", "Tâm", "Hà", "Lan"], sorted(ten, key=len) cho kết quả gì?

    • ['Hà', 'Tâm', 'Lan', 'Minh']
    • ['Hà', 'Lan', 'Tâm', 'Minh']
    • ['Minh', 'Tâm', 'Lan', 'Hà']
  4. Giả sử diem = [9, 10, 8] và diem_chuoi = ["9", "10", "8"]. Những biểu thức nào cho ra số 10?

    • max(diem)
    • max(diem_chuoi)
    • sorted(diem)[-1]
    • sum(diem) - min(diem)
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Xếp điểm và tên học viên

diem_a, diem_b là điểm theo thứ tự làm bài của hai lớp; ten là tên học viên, viết lẫn hoa và thường. Tính:

  • giam_a, giam_b: list mới các điểm xếp từ cao xuống thấp, bằng sorted() với reverse=True. diem_a, diem_b giữ nguyên thứ tự.

  • chenh_a, chenh_b: điểm cao nhất trừ điểm thấp nhất của lớp, bằng max() và min().

  • Sắp ten theo thứ tự chữ cái, không phân biệt chữ hoa với chữ thường, bằng key=.

Không gõ thẳng đáp số.

python
diem_a = [7, 9, 6, 10, 8]
diem_b = [5, 8, 8, 6]
ten = ["Tâm", "lan", "Minh", "hà"]
giam_a = []
giam_b = []
chenh_a = 0
chenh_b = 0
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • sorted(ds) trả về list mới đã xếp, ds giữ nguyên; ds.sort() xếp tại chỗ và trả về None.

  • reverse=True xếp giảm dần ở cả hai cách.

  • key=len, key=str.lower xếp theo kết quả của hàm cho từng phần tử; viết tên hàm không kèm ngoặc.

  • Khóa bằng nhau thì giữ thứ tự gặp trước: sắp xếp ổn định.

  • sum(), max(), min() cho tổng, phần tử lớn nhất, nhỏ nhất mà không sửa list.

  • Điểm lưu dạng chuỗi xếp theo từng ký tự; đổi sang số hoặc dùng key=int.

Câu hỏi thường gặp

Hàm sorted trong Python khác sort() ở đâu?

sorted() là hàm, nhận bất kỳ dãy nào và trả về list mới. sort() là phương thức chỉ có ở list, sửa chính list đó và trả về None. Cần giữ thứ tự gốc thì dùng sorted(). Không cần thì sort() đỡ tạo thêm một list.

Sắp xếp list of list trong Python theo một cột thì viết thế nào?

Mặc định Python so cột đầu tiên, rồi tới cột sau khi cột đầu bằng nhau. Muốn xếp theo cột khác thì truyền cho key= một công thức lấy cột đó, như lambda x: x[1] trong ví dụ bảng điểm ở trên. Xếp theo nhiều cột cùng lúc cũng dùng lambda, phần đó thuộc bài lambda.

Đảo ngược list mà không sắp xếp thì dùng gì?

reverse=True vẫn sắp xếp, chỉ là theo chiều giảm. Muốn lật ngược thứ tự hiện có mà không so sánh gì, bạn dùng lát cắt ds[::-1] hoặc phương thức reverse(); bài đảo ngược chuỗi và list so các cách đó.

Muốn biết học viên nào có điểm cao nhất thì làm sao?

max(diem) chỉ cho con số. Muốn có cả tên, bạn xếp bảng [tên, điểm] theo điểm như ví dụ bảng điểm ở trên rồi lấy phần tử đầu, hoặc dùng max() với key=. Bài sắp xếp dict dạy cách dùng key= với max() và min().

Chủ đề

sort python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập