Bài tập if else Python: 10 bài tự chấm có lời giải
Bài 8/9 · Chương 4
Câu lệnh điều kiện
- 8 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 8
Mười bài tập if else trong Python dưới đây được chấm ngay trên trang: bạn viết code vào ô, bấm Chạy, và từng dòng kiểm tra báo đạt hay chưa. Các bài xếp từ dễ tới khó, dùng lại những gì đã học ở nhóm bài câu lệnh điều kiện: if else, toán tử ba ngôi, chuỗi elif, điều kiện ghép, None, a or b và match.
Cần biết trước: câu lệnh if else, elif và if lồng nhau.
Cách làm các bài tập
Mỗi bài có sẵn dữ liệu và các biến kết quả gán giá trị ban đầu. Bạn viết code dưới dòng comment cuối, sao cho các biến đó mang đúng kết quả. Trình chấm đọc giá trị của biến chứ không đọc những gì bạn in ra, nên print() chỉ để bạn tự xem.
Mỗi bài có từ hai bộ dữ liệu trở lên, thường có một giá trị nằm đúng tại mốc của quy tắc. Lời giải chọn nhầm > với >= hay đặt sai thứ tự nhánh sẽ trượt ở đúng bộ đó. Khi một bộ chưa đạt, hãy thay số của bộ đó vào điều kiện và tự hỏi điều kiện đúng hay sai, như cách của bài chạy tay chương trình, trước khi mở gợi ý.
Bí thì mở gợi ý theo thứ tự: gợi ý thứ nhất chỉ chỗ cần nhìn, thứ hai nêu cách làm, thứ ba gần như là lời giải. Bài nào bắt dùng một cấu trúc, cấm một cấu trúc hay cấm gõ thẳng đáp số thì đề bài đó nói rõ.
Mức dễ: một quyết định mỗi biến
Bốn bài đầu mỗi bài luyện một cấu trúc: toán tử ba ngôi, chuỗi elif, a or b, match.
Tính tiền phải trả của hai đơn
Cửa hàng miễn phí giao hàng cho đơn từ 300.000 đ, đơn dưới 300.000 đ cộng phí 30.000 đ. Mỗi biến viết bằng một dòng dùng toán tử ba ngôi:
thanh_toan_1: số tiền khách trả cho đơndon_1, gồm cả phí giao hàng;thanh_toan_2: số tiền khách trả cho đơndon_2.
Không gõ thẳng đáp số. Ôn lại: câu lệnh if else và toán tử ba ngôi.
don_1 = 300000
don_2 = 299500
thanh_toan_1 = 0
thanh_toan_2 = 0
# Viết code của bạn dưới dòng nàyXếp loại học lực theo điểm
Học lực là "Giỏi" khi điểm từ 8, "Khá" khi từ 6.5, "Trung bình" khi từ 5, còn lại là "Yếu". Dùng chuỗi if, elif, else để tính:
loai_1,loai_2,loai_3,loai_4: học lực ứng vớidiem_1,diem_2,diem_3,diem_4.
Ôn lại: elif.
diem_1 = 6.5
diem_2 = 4.9
diem_3 = 8
diem_4 = 5
loai_1 = ""
loai_2 = ""
loai_3 = ""
loai_4 = ""
# Viết code của bạn dưới dòng nàyĐặt ghi chú mặc định cho đơn hàng
Mỗi đơn hàng có một ghi chú khách gõ, có thể để trống. Dùng a or b để tính:
in_1,in_2: ghi chú củaghi_chu_1,ghi_chu_2, hoặc"Không có ghi chú"khi ghi chú trống.
Không dùng if. Ôn lại: None và a or b.
ghi_chu_1 = ""
ghi_chu_2 = "Giao giờ hành chính"
in_1 = ""
in_2 = ""
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTính phụ thu theo cỡ ly
Quán cà phê phụ thu theo cỡ ly: cỡ "M" thêm 5.000 đ, cỡ "L" và "XL" thêm 10.000 đ, cỡ khác không thêm. Với mỗi ly, viết một câu lệnh match có một case gộp hai cỡ bằng | và một nhánh case _, không dùng if, để tính:
phu_thu_1,phu_thu_2,phu_thu_3,phu_thu_4: phụ thu của ly cỡco_1,co_2,co_3,co_4.
Ôn lại: switch case trong Python.
co_1 = "XL"
co_2 = "S"
co_3 = "M"
co_4 = "L"
phu_thu_1 = -1
phu_thu_2 = -1
phu_thu_3 = -1
phu_thu_4 = -1
# Viết code của bạn dưới dòng nàyMức vừa: ghép điều kiện và tách None
Ba bài tiếp theo ghép hai điều kiện bằng and hay or, và tách None khỏi 0.
Tính giá vé ba mức
Rạp phim miễn vé cho trẻ dưới 6 tuổi, bán giá học sinh 45.000 đ cho người dưới 18 tuổi có thẻ học sinh, còn lại 90.000 đ. Dùng chuỗi if, elif, else và gộp hai điều kiện của giá học sinh bằng and để tính:
gia_1,gia_2,gia_3,gia_4: giá vé của khách (tuoi_1,the_1), (tuoi_2,the_2), (tuoi_3,the_3), (tuoi_4,the_4).
Không gõ thẳng đáp số. Ôn lại: if lồng nhau.
tuoi_1, the_1 = 5, True
tuoi_2, the_2 = 17, False
tuoi_3, the_3 = 6, True
tuoi_4, the_4 = 18, True
gia_1, gia_2, gia_3, gia_4 = -1, -1, -1, -1
# Viết code của bạn dưới dòng nàyXét miễn phí giao hàng theo hai lý do
Cửa hàng miễn phí giao hàng cho đơn từ 300.000 đ, và cho mọi đơn của khách hạng "VIP"; các đơn khác tính phí 30.000 đ. Dùng một câu lệnh if else có điều kiện ghép bằng or cho mỗi đơn để tính:
phi_1,phi_2,phi_3: phí giao của đơn (don_1,hang_1), (don_2,hang_2), (don_3,hang_3).
Ôn lại: if lồng nhau và điều kiện kết hợp.
don_1 = 250000
hang_1 = "VIP"
don_2 = 300000
hang_2 = "Bạc"
don_3 = 299000
hang_3 = "Bạc"
phi_1 = -1
phi_2 = -1
phi_3 = -1
# Viết code của bạn dưới dòng nàyGhi trạng thái phí giao hàng
Phí giao hàng của một đơn là None khi chưa tính, 0 khi được miễn phí, hoặc một số tiền. Dùng chuỗi if, elif, else, hỏi phí chưa tính bằng is None, để tính:
ghi_1,ghi_2,ghi_3:"Chưa tính phí","Miễn phí"hoặc"Có phí"cho phíphi_1,phi_2,phi_3.
Ôn lại: None trong Python.
phi_1 = 0
phi_2 = None
phi_3 = 15000
ghi_1 = ""
ghi_2 = ""
ghi_3 = ""
# Viết code của bạn dưới dòng nàyMức khó: đổi lời văn thành điều kiện
Ba bài cuối đưa quy tắc bằng lời văn dài: bạn tách nó thành từng điều kiện rồi ghép lại.
Tính số ngày của tháng 2
Năm nhuận là năm chia hết cho 400, hoặc chia hết cho 4 mà không chia hết cho 100. Tháng 2 của năm nhuận có 29 ngày, của năm khác có 28 ngày. Viết điều kiện năm nhuận trong một câu lệnh if else, dùng %, để tính:
ngay_1,ngay_2,ngay_3,ngay_4: số ngày của tháng 2 nămnam_1,nam_2,nam_3,nam_4.
Ôn lại: if lồng nhau và đổi lời văn thành điều kiện.
nam_1 = 2024
nam_2 = 2026
nam_3 = 1900
nam_4 = 2000
ngay_1 = 0
ngay_2 = 0
ngay_3 = 0
ngay_4 = 0
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTính tiền sau hai mức giảm cộng dồn
Mã "MA-MAU-01" giảm 10% cho đơn từ 200.000 đ. Khách "VIP" được giảm thêm 5%, có mã hay không. Hai mức cộng dồn trên số tiền đơn, tiền giảm làm tròn xuống tới đồng bằng //. Dùng hai câu lệnh if rời cho mỗi đơn để tính:
phai_tra_1tớiphai_tra_4: số tiền phải trả của đơn (ma_1,don_1,hang_1) tới (ma_4,don_4,hang_4).
Không gõ thẳng đáp số. Ôn lại: if lồng nhau và điều kiện kết hợp.
ma_1, don_1, hang_1 = "MA-MAU-01", 200000, "VIP"
ma_2, don_2, hang_2 = "MA-MAU-02", 500000, "Thường"
ma_3, don_3, hang_3 = "MA-MAU-02", 100000, "VIP"
ma_4, don_4, hang_4 = "MA-MAU-01", 199999, "Thường"
phai_tra_1, phai_tra_2, phai_tra_3, phai_tra_4 = 0, 0, 0, 0
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTính số ngày giao cho khách VIP
Cửa hàng giao tới "Hà Nội" trong 1 ngày, tới "Huế" và "Đà Lạt" trong 3 ngày, nơi khác trong 5 ngày. Đơn của khách "VIP" được giao sớm hơn 1 ngày, nhưng không ít hơn 1 ngày. Với mỗi đơn, chọn số ngày bằng câu lệnh match (một case gộp bằng |, một nhánh case _), rồi dùng một câu lệnh if để giảm cho khách VIP. Tính:
ngay_1tớingay_4: số ngày giao của đơn (tp_1,hang_1) tới (tp_4,hang_4).
Không gõ thẳng đáp số. Ôn lại: switch case trong Python.
tp_1, hang_1 = "Hà Nội", "VIP"
tp_2, hang_2 = "Đà Lạt", "VIP"
tp_3, hang_3 = "Cần Thơ", "Thường"
tp_4, hang_4 = "Huế", "Thường"
ngay_1, ngay_2, ngay_3, ngay_4 = 0, 0, 0, 0
# Viết code của bạn dưới dòng nàyCâu hỏi thường gặp
Làm bài tập cấu trúc rẽ nhánh trong Python hay sai ở chỗ nào?
Ở giá trị biên. Lời văn "từ" gồm cả mốc nên viết >=, "dưới" không gồm mốc nên viết <. Sai chỗ này thì chương trình vẫn đúng với mọi số khác, chỉ lộ ra khi gặp đúng số ở mốc, nên hầu hết các bài trên có một bộ dữ liệu đặt ở đó. Bài toán tử so sánh nhắc lại từng phép so sánh và kết quả của nó.
Cùng một bài viết bằng elif hay match đều được thì chọn cách nào?
Khi mọi nhánh so một biến với vài giá trị cố định, như cỡ ly hay tên thành phố, match liệt kê rõ hơn. Khi quy tắc có mốc lớn nhỏ hoặc mỗi nhánh xét một biến khác, chuỗi elif là cách duy nhất trong hai cách. Bài switch case trong Python so sánh kỹ hai cách viết.
Làm xong 10 bài này thì luyện tiếp ở đâu?
Dự án tính tiền điện bậc thang ngay sau trang này ghép chuỗi elif thành một chương trình hoàn chỉnh. Sau đó nhóm bài vòng lặp for giúp bạn bỏ cảnh viết lại cùng một câu lệnh if cho từng bộ dữ liệu như ở các bài trên.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.