Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Mảng 2 chiều trong Python: list lồng nhau (nested list)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 8/17 · Chương 6

List và tuple

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Mảng 2 chiều trong Python là một list lồng nhau: list ngoài chứa các hàng, mỗi hàng lại là một list chứa các ô. Bạn dùng nó khi dữ liệu có dạng bảng, chẳng hạn bảng điểm của một lớp với mỗi hàng là một học viên và mỗi cột là một bài kiểm tra.

Cần biết trước: vòng lặp lồng nhau, duyệt list và sao chép list.

Tạo bảng bằng list lồng nhau

Lớp có ba học viên, mỗi người làm ba bài kiểm tra. Bạn viết mỗi hàng điểm thành một list, rồi gom ba hàng vào một list ngoài:

python
bang_diem = [
    [7, 8, 9],
    [6, 5, 8],
    [9, 9, 10],
]
print(bang_diem[1])
print(len(bang_diem), len(bang_diem[0]))

KẾT QUẢ

[6, 5, 8]
3 3

Mỗi phần tử của bang_diem là một list, nên bang_diem[1] cho cả hàng điểm của Tâm. len(bang_diem) đếm số hàng, len(bang_diem[0]) đếm số ô trong hàng đầu, tức số cột. Viết mỗi hàng trên một dòng như trên giúp bạn nhìn ra bảng ngay trong code. Python không có kiểu mảng 2 chiều riêng: hình dung list ngoài là cái tủ, mỗi hàng là một ngăn kéo, mỗi ô là một món trong ngăn.

Thư viện chuẩn của Python có array cho dãy số cùng kiểu, nhưng nó chỉ có một chiều, nên bảng thường dựng bằng list lồng nhau; bài array nói khi nào dùng array. Khi mỗi cột mang một tên riêng (toán, văn), mỗi hàng nên là một dict và bảng thành list các dict, cách mà bài dict lồng nhau dạy.

Lấy và sửa một ô bằng hai chỉ số

Muốn lấy một ô, bạn viết hai chỉ số liền nhau: chỉ số đầu chọn hàng, chỉ số sau chọn ô trong hàng đó.

python
bang_diem = [[7, 8, 9], [6, 5, 8], [9, 9, 10]]
print(bang_diem[1][2], bang_diem[-1][0])
bang_diem[1][1] = 7
print(bang_diem[1])

KẾT QUẢ

8 9
[6, 7, 8]

Python đọc bang_diem[1][2] từ trái sang: bang_diem[1] là hàng [6, 5, 8], rồi [2] lấy ô cuối của hàng đó. Chỉ số âm vẫn dùng được ở cả hai tầng. Phép gán bang_diem[1][1] = 7 sửa đúng một ô, vì hàng là list khả biến.

Đổi bang_diem[1][2] thành bang_diem[2][1] rồi chạy lại: dòng đầu in 9 9.

Tạo bảng trống cho đúng

Giáo viên cần bảng điểm danh 3 học viên trong 4 buổi, mọi ô bắt đầu bằng 0. Cách an toàn là dựng từng hàng mới trong vòng lặp:

python
diem_danh = []
for i in range(3):
    diem_danh.append([0] * 4)
diem_danh[0][1] = 1
print(diem_danh)

KẾT QUẢ

[[0, 1, 0, 0], [0, 0, 0, 0], [0, 0, 0, 0]]

Mỗi lượt lặp, biểu thức [0] * 4 tạo một list mới, nên ba hàng là ba list riêng. Đánh dấu Hà có mặt buổi thứ hai chỉ đổi đúng một ô. Toán tử * lặp list thuộc bài nối list.

Duyệt bảng bằng hai vòng for

Để tính tổng điểm của từng học viên, vòng ngoài đi qua các hàng, vòng trong đi qua các ô của hàng đang xét:

python
ten = ["Hà", "Tâm", "Huy"]
bang_diem = [[7, 8, 9], [6, 5, 8], [9, 9, 10]]
for i in range(len(bang_diem)):
    tong = 0
    for d in bang_diem[i]:
        tong += d
    print(ten[i], tong)

KẾT QUẢ

Hà 24
Tâm 19
Huy 28

Biến tong về 0 ở đầu mỗi hàng, nên mỗi người có tổng riêng. Vòng ngoài đi theo chỉ số để đọc được tên cùng hàng trong list ten.

Tổng theo cột thì đảo vai: vòng ngoài đi qua chỉ số cột j, vòng trong đi qua các hàng và cộng ô hang[j]. Chạy từng bước để xem j và tong đổi ra sao:

python
bang_diem = [[7, 8], [6, 5], [9, 9]]
tong_cot = []
for j in range(len(bang_diem[0])):
    tong = 0
    for hang in bang_diem:
        tong += hang[j]
    tong_cot.append(tong)
print(tong_cot)

KẾT QUẢ

[22, 22]

Số lượt của vòng ngoài là số cột, lấy từ độ dài một hàng. Viết len(bang_diem) ở đây là lấy số hàng, chỉ đúng khi bảng vuông.

Kiểm tra nhanh

  1. Với bang = [[7, 8, 9], [6, 5, 8]], bang[1][0] cho kết quả gì?

    • 8
    • 6
    • [6, 5, 8]
  2. Sau bang = [[0] * 2] * 2 và bang[0][0] = 5, print(bang) in ra gì?

    • [[5, 0], [0, 0]]
    • [[5, 5], [0, 0]]
    • [[5, 0], [5, 0]]
  3. Với bang = [[7, 8, 9], [6, 5, 8]], bang[2][1] báo lỗi gì?

    • Báo lỗi IndexError
    • Báo lỗi TypeError
    • 8
  4. Những cách nào tạo bảng 2 hàng, 3 cột toàn số 0 mà sửa một ô chỉ đổi đúng ô đó?

    • bang = [[0, 0, 0], [0, 0, 0]]
    • bang = [[0] * 3] * 2
    • bang = [[0] * 3, [0] * 3]
    • bang = [[0] * 2] * 3
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Tính tổng theo hàng và theo cột

bang_a và bang_b là bảng điểm của hai lớp: mỗi hàng là một học viên, mỗi cột là một bài kiểm tra. Với mỗi lớp, tính:

  • tong_hang_a, tong_hang_b: list tổng điểm của từng học viên, theo thứ tự hàng.

  • tong_cot_a, tong_cot_b: list tổng điểm của từng bài kiểm tra, theo thứ tự cột.

Dùng các vòng for lồng nhau, không dùng sum() và không gõ thẳng đáp số. Hai lớp có số cột khác nhau.

python
bang_a = [[8, 6, 7], [9, 10, 6], [5, 7, 8]]
bang_b = [[5, 6], [8, 7], [10, 9], [4, 6]]
tong_hang_a = []
tong_hang_b = []
tong_cot_a = []
tong_cot_b = []
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • Mảng 2 chiều trong Python là list chứa các list: list ngoài là các hàng, mỗi hàng chứa các ô.

  • ds[i][j] lấy ô ở hàng i, cột j; gán ds[i][j] = x sửa đúng ô đó.

  • len(ds) là số hàng, len(ds[0]) là số cột.

  • Duyệt theo hàng: vòng ngoài qua các hàng, vòng trong qua các ô; theo cột thì vòng ngoài qua chỉ số cột.

  • [[0] * n] * m lặp cùng một hàng m lần; hãy dựng từng hàng bằng append() trong vòng lặp.

Câu hỏi thường gặp

List lồng nhau (nested list) và mảng 2 chiều có phải là một?

Trong Python thì gần như là một: "mảng 2 chiều" là cách gọi theo hình dạng bảng, còn list lồng nhau là cách Python lưu nó. List lồng nhau còn cho phép các hàng dài khác nhau, điều mà một bảng thật không có, nên bạn tự giữ các hàng cùng độ dài.

In bảng 2 chiều ra từng dòng cho dễ đọc thế nào?

Duyệt từng hàng của bảng (2D list) và in mỗi hàng trên một dòng, for hang in bang: print(hang). Muốn căn cột thẳng hàng thì in từng ô bằng f-string có độ rộng cố định, cách mà bài định dạng f-string dạy.

Có tạo được bảng 2 chiều trong một dòng code không?

Có: diem_danh = [[0] * 4 for i in range(3)] cho bảng 3 hàng 4 cột, và biểu thức [0] * 4 chạy lại ở mỗi lượt nên mỗi hàng là một list riêng. Cách viết một dòng này gọi là list comprehension, bài list comprehension dạy cách đọc và viết nó.

Sao chép một bảng 2 chiều mà không dính bản gốc thì làm sao?

copy() trên bảng chỉ chép list ngoài, các hàng vẫn dùng chung, như bài sao chép list đã nói. Cần chép riêng từng hàng, hoặc dùng copy.deepcopy() mà bài deepcopy() dạy.

Chủ đề

mảng 2 chiều python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập