Unpacking trong Python: tách tuple, list ra nhiều biến
Bài 13/17 · Chương 6
List và tuple
- 7 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
Unpacking trong Python tách các phần tử của một tuple hay list ra nhiều biến chỉ bằng một phép gán, mỗi biến nhận một phần tử theo đúng thứ tự. Bạn dùng nó khi một giá trị gom sẵn nhiều thông tin, chẳng hạn một dòng sổ điểm gồm tên, điểm và xếp loại của học viên.
Cần biết trước: tuple, hàm enumerate() và biến.
Tách tuple, list ra nhiều biến
Dòng sổ điểm ("Hà", 8, "Giỏi") có ba phần. Thay vì đọc ba lần bằng chỉ số [0], [1], [2], bạn đặt ba tên bên trái dấu bằng:
hoc_vien = ("Hà", 8, "Giỏi")
ten, diem, loai = hoc_vien
print(ten)
print(diem, loai)
ngay, thang, nam = [20, 11, 2026]
print(f"{ngay}/{thang}/{nam}")KẾT QUẢ
Hà
8 Giỏi
20/11/2026Python đi qua vế phải từ trái sang phải: phần tử đầu gán cho tên đầu, phần tử thứ hai cho tên thứ hai, cứ thế tới hết. Vế phải là list cũng được, như dòng ngày thi. Hình dung ba ngăn kéo dán nhãn ten, diem, loai: mỗi ngăn nhận đúng một món, nên số ngăn phải bằng số món.
Đổi ("Hà", 8, "Giỏi") thành ("Tâm", 9, "Giỏi") rồi chạy lại: dòng đầu in Tâm.
Một hàm viết return tong, trung_binh cũng gửi về một tuple, và nơi gọi hàm tách nó bằng đúng phép gán này. Bài return dạy cách trả về nhiều giá trị.
Đổi chỗ hai biến trên một dòng
Cô giáo muốn đổi vai trưởng nhóm và phó nhóm. Unpacking làm việc đó trong một dòng, không cần biến tạm:
truong_nhom = "Hà"
pho_nhom = "Tâm"
truong_nhom, pho_nhom = pho_nhom, truong_nhom
print(truong_nhom, pho_nhom)
diem = [6, 8, 9]
diem[0], diem[-1] = diem[-1], diem[0]
print(diem)KẾT QUẢ
Tâm Hà
[9, 8, 6]Vế phải pho_nhom, truong_nhom là một tuple viết không ngoặc. Python tính xong cả tuple ("Tâm", "Hà") trước, rồi mới tách ra gán cho hai tên bên trái, nên không giá trị nào bị ghi đè giữa chừng. Cách này đổi được cả hai phần tử của một list, như dòng đổi điểm đầu và điểm cuối.
Gom phần dư bằng dấu sao
Mỗi học viên làm số bài kiểm tra khác nhau, nên bạn không biết trước cần bao nhiêu tên. Đặt dấu * trước một tên, tên đó gom mọi phần tử còn lại:
diem = [9, 7, 8, 6, 10]
dau, *giua, cuoi = diem
print(dau, cuoi)
print(giua)
nhat, *con_lai = ["Hà"]
print(nhat, con_lai)KẾT QUẢ
9 10
[7, 8, 6]
Hà []Các tên không có dấu sao nhận phần tử của chúng trước, phần còn lại dồn vào tên có dấu sao. Tên đó luôn nhận một list, kể cả khi không còn gì để gom: con_lai là list rỗng []. Mỗi phép gán chỉ được một tên có dấu sao, vì hai tên cùng gom thì Python không biết chia phần dư ra sao.
Đổi [9, 7, 8, 6, 10] thành (9, 7, 8, 6, 10) rồi chạy lại: giua vẫn in [7, 8, 6], vì phần dư luôn là list.
Dấu sao còn đứng trước tham số khi định nghĩa hàm, def tong_diem(*cac_diem), để hàm nhận bao nhiêu giá trị cũng được. Bài *args và **kwargs dạy cách viết đó.
Unpacking trong vòng lặp for
Bảng điểm của lớp là một list các cặp (tên, điểm). Đặt hai tên sau for, mỗi lượt lặp tách sẵn cặp đang xét:
bang = [("Hà", 8), ("Tâm", 9), ("Huy", 7)]
for ten, diem in bang:
print(f"{ten}: {diem} điểm")KẾT QUẢ
Hà: 8 điểm
Tâm: 9 điểm
Huy: 7 điểmMỗi lượt lặp, Python làm đúng phép gán ten, diem = ("Hà", 8) của mục đầu, với cặp của lượt đó. Vì vậy quy tắc cũ vẫn giữ: số tên sau for phải bằng số phần tử của mỗi cặp.
Khi cần thêm số thứ tự, enumerate() gói mỗi cặp vào một cặp mới (số, (tên, điểm)). Bạn viết vế trái theo đúng hình dạng đó, có ngoặc tròn quanh cặp bên trong. Chạy từng bước để xem so, ten, diem ở mỗi lượt:
bang = [("Hà", 8), ("Tâm", 9), ("Huy", 7)]
for so, (ten, diem) in enumerate(bang, start=1):
print(so, ten, diem)KẾT QUẢ
1 Hà 8
2 Tâm 9
3 Huy 7Bỏ cặp ngoặc tròn, viết for so, ten, diem in enumerate(bang), thì mỗi lượt có hai phần tử mà ba tên chờ, nên Python báo ValueError.
Kiểm tra nhanh
Sau dòng
dau, *giua, cuoi = [9, 7, 8, 6], lệnhprint(giua)in ra gì?(7, 8)[7, 8][7, 8, 6]
ten, diem = ("Hà", 8, "Giỏi")báo lỗi gì?- Báo lỗi
ValueError - Báo lỗi
TypeError - Báo lỗi
IndexError
- Báo lỗi
Giả sử
sang = "Hà"vàchieu = "Tâm". Những dòng nào làmsangthành"Tâm"vàchieuthành"Hà"?sang, chieu = chieu, sangsang = chieurồi xuống dòngchieu = sangchieu, sang = sang, chieusang, chieu = sang, chieu
Trong ví dụ bảng điểm có
for ten, diem in bang, thêmtong = 0trước vòng lặp vàtong += diemvào thân. Sau vòng lặp,tongbằng bao nhiêu?- Báo lỗi
ValueError 724
- Báo lỗi
Bài tập
Tách dòng sổ điểm của ba học viên
hs_a, hs_b và hs_c là ba dòng của sổ điểm: tên học viên, rồi điểm các bài kiểm tra theo thứ tự làm. Với mỗi học viên, tách bằng đúng một dòng unpacking có tên mang dấu *:
ten_a,ten_b,ten_c: tên học viên.cuoi_a,cuoi_b,cuoi_c: điểm bài kiểm tra cuối.truoc_a,truoc_b,truoc_c: list điểm các bài làm trước bài cuối.
Không dùng chỉ số hay lát cắt.
hs_a = ["Lan", 7, 9, 6, 8]
hs_b = ("Minh", 6, 10)
hs_c = ("Quân", 9)
ten_a, cuoi_a, truoc_a = "", 0, []
ten_b, cuoi_b, truoc_b = "", 0, []
ten_c, cuoi_c, truoc_c = "", 0, []
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTóm tắt
ten, diem, loai = hoc_viengán từng phần tử của tuple hay list cho từng tên, theo thứ tự.Số tên bên trái khác số phần tử thì Python báo
ValueError.a, b = b, ađổi chỗ hai biến vì vế phải được tính xong trước khi gán.Tên có dấu
*gom phần dư thành một list, có thể rỗng; mỗi phép gán chỉ một tên như vậy.for ten, diem in bangtách từng cặp ngay trong dòngfor.Với
enumerate(), viếtfor so, (ten, diem) in …theo đúng hình dạng của từng phần tử.
Câu hỏi thường gặp
Tách tuple và tách list ra nhiều biến (unpacking) có khác nhau không?
Không khác. Phép gán tách bất kỳ dãy nào theo cùng quy tắc: tuple, list, cả chuỗi (dau, cuoi = "Hà" cho "H" và "à"). Chỉ có một điểm cần nhớ: tên có dấu sao luôn nhận list, dù vế phải là tuple.
Dấu sao trong Python có những nghĩa nào?
Đứng giữa hai số, * là phép nhân. Đứng giữa một list và một số, nó lặp list, như [0] * 3, bài nối hai list có ví dụ. Đứng trước một tên trong phép gán, nó gom phần dư như bài này. Đứng trước tham số của hàm, nó cho hàm nhận nhiều giá trị.
Có tách được hai list tên và điểm thành từng cặp để duyệt cùng lúc không?
Được, bằng hàm zip(): nó ghép phần tử cùng chỉ số của hai list thành từng cặp, rồi bạn tách cặp sau for như mục cuối của bài này. Bài zip() ngay sau đây dạy hàm đó.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.