Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Unpacking trong Python: tách tuple, list ra nhiều biến

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 13/17 · Chương 6

List và tuple

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Unpacking trong Python tách các phần tử của một tuple hay list ra nhiều biến chỉ bằng một phép gán, mỗi biến nhận một phần tử theo đúng thứ tự. Bạn dùng nó khi một giá trị gom sẵn nhiều thông tin, chẳng hạn một dòng sổ điểm gồm tên, điểm và xếp loại của học viên.

Cần biết trước: tuple, hàm enumerate() và biến.

Tách tuple, list ra nhiều biến

Dòng sổ điểm ("Hà", 8, "Giỏi") có ba phần. Thay vì đọc ba lần bằng chỉ số [0], [1], [2], bạn đặt ba tên bên trái dấu bằng:

python
hoc_vien = ("Hà", 8, "Giỏi")
ten, diem, loai = hoc_vien
print(ten)
print(diem, loai)
ngay, thang, nam = [20, 11, 2026]
print(f"{ngay}/{thang}/{nam}")

KẾT QUẢ

Hà
8 Giỏi
20/11/2026

Python đi qua vế phải từ trái sang phải: phần tử đầu gán cho tên đầu, phần tử thứ hai cho tên thứ hai, cứ thế tới hết. Vế phải là list cũng được, như dòng ngày thi. Hình dung ba ngăn kéo dán nhãn ten, diem, loai: mỗi ngăn nhận đúng một món, nên số ngăn phải bằng số món.

Đổi ("Hà", 8, "Giỏi") thành ("Tâm", 9, "Giỏi") rồi chạy lại: dòng đầu in Tâm.

Một hàm viết return tong, trung_binh cũng gửi về một tuple, và nơi gọi hàm tách nó bằng đúng phép gán này. Bài return dạy cách trả về nhiều giá trị.

Đổi chỗ hai biến trên một dòng

Cô giáo muốn đổi vai trưởng nhóm và phó nhóm. Unpacking làm việc đó trong một dòng, không cần biến tạm:

python
truong_nhom = "Hà"
pho_nhom = "Tâm"
truong_nhom, pho_nhom = pho_nhom, truong_nhom
print(truong_nhom, pho_nhom)
diem = [6, 8, 9]
diem[0], diem[-1] = diem[-1], diem[0]
print(diem)

KẾT QUẢ

Tâm Hà
[9, 8, 6]

Vế phải pho_nhom, truong_nhom là một tuple viết không ngoặc. Python tính xong cả tuple ("Tâm", "Hà") trước, rồi mới tách ra gán cho hai tên bên trái, nên không giá trị nào bị ghi đè giữa chừng. Cách này đổi được cả hai phần tử của một list, như dòng đổi điểm đầu và điểm cuối.

Gom phần dư bằng dấu sao

Mỗi học viên làm số bài kiểm tra khác nhau, nên bạn không biết trước cần bao nhiêu tên. Đặt dấu * trước một tên, tên đó gom mọi phần tử còn lại:

python
diem = [9, 7, 8, 6, 10]
dau, *giua, cuoi = diem
print(dau, cuoi)
print(giua)
nhat, *con_lai = ["Hà"]
print(nhat, con_lai)

KẾT QUẢ

9 10
[7, 8, 6]
Hà []

Các tên không có dấu sao nhận phần tử của chúng trước, phần còn lại dồn vào tên có dấu sao. Tên đó luôn nhận một list, kể cả khi không còn gì để gom: con_lai là list rỗng []. Mỗi phép gán chỉ được một tên có dấu sao, vì hai tên cùng gom thì Python không biết chia phần dư ra sao.

Đổi [9, 7, 8, 6, 10] thành (9, 7, 8, 6, 10) rồi chạy lại: giua vẫn in [7, 8, 6], vì phần dư luôn là list.

Dấu sao còn đứng trước tham số khi định nghĩa hàm, def tong_diem(*cac_diem), để hàm nhận bao nhiêu giá trị cũng được. Bài *args và **kwargs dạy cách viết đó.

Unpacking trong vòng lặp for

Bảng điểm của lớp là một list các cặp (tên, điểm). Đặt hai tên sau for, mỗi lượt lặp tách sẵn cặp đang xét:

python
bang = [("Hà", 8), ("Tâm", 9), ("Huy", 7)]
for ten, diem in bang:
    print(f"{ten}: {diem} điểm")

KẾT QUẢ

Hà: 8 điểm
Tâm: 9 điểm
Huy: 7 điểm

Mỗi lượt lặp, Python làm đúng phép gán ten, diem = ("Hà", 8) của mục đầu, với cặp của lượt đó. Vì vậy quy tắc cũ vẫn giữ: số tên sau for phải bằng số phần tử của mỗi cặp.

Khi cần thêm số thứ tự, enumerate() gói mỗi cặp vào một cặp mới (số, (tên, điểm)). Bạn viết vế trái theo đúng hình dạng đó, có ngoặc tròn quanh cặp bên trong. Chạy từng bước để xem so, ten, diem ở mỗi lượt:

python
bang = [("Hà", 8), ("Tâm", 9), ("Huy", 7)]
for so, (ten, diem) in enumerate(bang, start=1):
    print(so, ten, diem)

KẾT QUẢ

1 Hà 8
2 Tâm 9
3 Huy 7

Bỏ cặp ngoặc tròn, viết for so, ten, diem in enumerate(bang), thì mỗi lượt có hai phần tử mà ba tên chờ, nên Python báo ValueError.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau dòng dau, *giua, cuoi = [9, 7, 8, 6], lệnh print(giua) in ra gì?

    • (7, 8)
    • [7, 8]
    • [7, 8, 6]
  2. ten, diem = ("Hà", 8, "Giỏi") báo lỗi gì?

    • Báo lỗi ValueError
    • Báo lỗi TypeError
    • Báo lỗi IndexError
  3. Giả sử sang = "Hà" và chieu = "Tâm". Những dòng nào làm sang thành "Tâm" và chieu thành "Hà"?

    • sang, chieu = chieu, sang
    • sang = chieu rồi xuống dòng chieu = sang
    • chieu, sang = sang, chieu
    • sang, chieu = sang, chieu
  4. Trong ví dụ bảng điểm có for ten, diem in bang, thêm tong = 0 trước vòng lặp và tong += diem vào thân. Sau vòng lặp, tong bằng bao nhiêu?

    • Báo lỗi ValueError
    • 7
    • 24
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Tách dòng sổ điểm của ba học viên

hs_a, hs_b và hs_c là ba dòng của sổ điểm: tên học viên, rồi điểm các bài kiểm tra theo thứ tự làm. Với mỗi học viên, tách bằng đúng một dòng unpacking có tên mang dấu *:

  • ten_a, ten_b, ten_c: tên học viên.

  • cuoi_a, cuoi_b, cuoi_c: điểm bài kiểm tra cuối.

  • truoc_a, truoc_b, truoc_c: list điểm các bài làm trước bài cuối.

Không dùng chỉ số hay lát cắt.

python
hs_a = ["Lan", 7, 9, 6, 8]
hs_b = ("Minh", 6, 10)
hs_c = ("Quân", 9)
ten_a, cuoi_a, truoc_a = "", 0, []
ten_b, cuoi_b, truoc_b = "", 0, []
ten_c, cuoi_c, truoc_c = "", 0, []
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • ten, diem, loai = hoc_vien gán từng phần tử của tuple hay list cho từng tên, theo thứ tự.

  • Số tên bên trái khác số phần tử thì Python báo ValueError.

  • a, b = b, a đổi chỗ hai biến vì vế phải được tính xong trước khi gán.

  • Tên có dấu * gom phần dư thành một list, có thể rỗng; mỗi phép gán chỉ một tên như vậy.

  • for ten, diem in bang tách từng cặp ngay trong dòng for.

  • Với enumerate(), viết for so, (ten, diem) in … theo đúng hình dạng của từng phần tử.

Câu hỏi thường gặp

Tách tuple và tách list ra nhiều biến (unpacking) có khác nhau không?

Không khác. Phép gán tách bất kỳ dãy nào theo cùng quy tắc: tuple, list, cả chuỗi (dau, cuoi = "Hà" cho "H" và "à"). Chỉ có một điểm cần nhớ: tên có dấu sao luôn nhận list, dù vế phải là tuple.

Dấu sao trong Python có những nghĩa nào?

Đứng giữa hai số, * là phép nhân. Đứng giữa một list và một số, nó lặp list, như [0] * 3, bài nối hai list có ví dụ. Đứng trước một tên trong phép gán, nó gom phần dư như bài này. Đứng trước tham số của hàm, nó cho hàm nhận nhiều giá trị.

Có tách được hai list tên và điểm thành từng cặp để duyệt cùng lúc không?

Được, bằng hàm zip(): nó ghép phần tử cùng chỉ số của hai list thành từng cặp, rồi bạn tách cặp sau for như mục cuối của bài này. Bài zip() ngay sau đây dạy hàm đó.

Chủ đề

unpacking python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập