Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Trình thông dịch Python (Python interpreter), chạy file .py

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 7/11 · Chương 1

Bắt đầu với Python

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Trình thông dịch Python (Python interpreter) là chương trình đọc code bạn viết trong file .py rồi cho máy chạy lần lượt từng dòng. Mỗi lần gõ lệnh python trong terminal là bạn đang gọi nó, giống như đưa một bức thư cho người phiên dịch đọc to từ dòng đầu tới dòng cuối.

Cần biết trước: cài Python và VS Code và chương trình Hello World.

Trình thông dịch làm gì với file .py

Bạn viết code, còn máy chỉ hiểu lệnh của chính nó. Trình thông dịch đứng ở giữa: nó đọc cả file, kiểm tra cú pháp, rồi chạy các dòng theo thứ tự từ trên xuống. Đây là nội dung file xin_chao.py:

python
print("Xin chào, Python!")
print("Học Python ở", "Huế")

KẾT QUẢ

Xin chào, Python!
Học Python ở Huế

Nút Chạy trên trang này gửi code tới một trình thông dịch Python chạy ngay trong trình duyệt. Trên máy của bạn, việc đó do trình thông dịch đã cài ở bài trước làm. Đổi "Huế" thành "Đà Lạt" rồi chạy lại: dòng thứ hai thành Học Python ở Đà Lạt, dòng đầu giữ nguyên.

Lệnh python --version của bài cài đặt cũng gọi chính trình thông dịch này, chỉ để hỏi số phiên bản thay cho chạy code.

Chạy file .py bằng lệnh python

Mở terminal, đi vào đúng thư mục chứa file, rồi gõ python và tên file. Trên macOS lệnh là python3, trên Windows là python. Các ví dụ dưới đây chạy trên macOS hoặc Linux, trong thư mục hoc-python; trên Windows bạn gõ python, và đường dẫn trong thông báo có dạng C:\...:

bash
python3 xin_chao.py

KẾT QUẢ

Xin chào, Python!
Học Python ở Huế

Tên file đứng ngay sau lệnh. Trình thông dịch tìm file đó trong thư mục terminal đang đứng, không lục khắp máy.

Lỗi dừng chương trình ở đâu

Trình thông dịch làm việc qua hai lượt. Lượt đầu đọc cả file và kiểm tra cú pháp. Lượt sau mới chạy từng dòng. Vì vậy hai loại lỗi cho ra hai cảnh khác nhau.

File ba_dong.py có dòng thứ ba gõ sai tên hàm print(). Cú pháp vẫn đúng, nên hai dòng đầu chạy xong rồi chương trình mới dừng:

bash
python3 ba_dong.py

KẾT QUẢ

Dòng 1
Dòng 2
Traceback (most recent call last):
  File "/home/hocvien/hoc-python/ba_dong.py", line 3, in <module>
    prnt("Dòng 3")
    ^^^^
NameError: name 'prnt' is not defined. Did you mean: 'print'?

Đây là lỗi lúc chạy, Python gọi là NameError. File thieu_ngoac.py dưới đây quên đóng ngoặc ở dòng cuối:

python
print("Dòng 1")
print("Dòng 2")
print("Dòng 3"

Dòng cuối của thông báo lỗi:

text
SyntaxError: '(' was never closed

Python gọi lỗi này là SyntaxError. Lần này terminal không in Dòng 1: lỗi cú pháp bị phát hiện ở lượt đọc, trước khi dòng nào kịp chạy. Gặp lỗi cú pháp, bạn sửa nó trước rồi mới xem tới phần còn lại.

Chạy nhanh một câu bằng python -c

Đôi khi bạn chỉ muốn thử một câu mà không tạo file. Tùy chọn -c (command) nhận nguyên một đoạn code đặt trong dấu nháy:

bash
python3 -c 'print("Xin chào")'
python3 -c 'print("Hà Nội"); print("Huế")'

KẾT QUẢ

Xin chào
Hà Nội
Huế

Hai câu trên một dòng được ngăn bằng dấu chấm phẩy. Cách này hợp với một hai câu ngắn. Code dài hơn thì viết vào file .py cho dễ sửa.

Chạy module bằng python -m

Python cài sẵn nhiều module. Module là một file Python có tên, chứa code dùng lại được, ví dụ calendar in lịch. Bài import trong Python dạy cách dùng module ngay trong code của bạn.

Tùy chọn -m (module) bảo trình thông dịch tìm module theo tên rồi chạy nó như một chương trình. Bạn không cần biết file của module nằm ở đâu:

bash
python3 -m calendar 2026 11

KẾT QUẢ

   November 2026
Mo Tu We Th Fr Sa Su
                   1
 2  3  4  5  6  7  8
 9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30

Sau tên module là các giá trị module đó nhận, ở đây là năm và tháng. Trên máy của bạn, đổi 11 thành 2 rồi chạy lại để xem lịch tháng Hai. Bạn sẽ gặp lại -m khi cài thư viện bằng pip.

Kiểm tra nhanh

  1. Chạy python3 ba_dong.py (dòng thứ ba gõ prnt), terminal in gì trước thông báo lỗi?

    • Không in gì
    • Dòng 1 và Dòng 2
    • Cả ba dòng
  2. File thieu_ngoac.py quên đóng ngoặc ở dòng thứ ba. Chạy nó, terminal in gì?

    • Chỉ thông báo SyntaxError, không in dòng nào
    • Dòng 1, Dòng 2, rồi thông báo SyntaxError
    • Dòng 1, Dòng 2, Dòng 3
  3. Trong thư mục chứa xin_chao.py, trên macOS, những lệnh nào in được Xin chào?

    • python3 -c 'print("Xin chào")'
    • python3 -c "print("Xin chào")"
    • python3 xin_chao
    • python3 -c 'print("Xin", "chào")'
  4. Điền tùy chọn còn thiếu để chạy module in lịch: python3 ____ calendar 2026 11

Đúng hết lần đầu +15 XP

Tóm tắt

  • Trình thông dịch đọc cả file .py, kiểm tra cú pháp, rồi chạy từng dòng từ trên xuống.

  • Chạy file bằng python3 ten_file.py trên macOS, python ten_file.py trên Windows, từ đúng thư mục chứa file.

  • Lỗi cú pháp chặn cả file, còn lỗi lúc chạy dừng chương trình ở đúng dòng hỏng.

  • python3 -c '…' chạy một đoạn code ngắn đặt trong nháy đơn, không cần file.

  • python3 -m <tên module> tìm module theo tên rồi chạy nó.

  • Thông báo can't open file nghĩa là sai tên file hoặc terminal đứng sai thư mục.

Câu hỏi thường gặp

Chạy file Python bằng nút trong VS Code có khác chạy bằng terminal không?

Kết quả giống nhau. Nút chạy của extension Python gõ hộ bạn lệnh python kèm đường dẫn file, dùng trình thông dịch đang chọn ở góc dưới VS Code. Nếu VS Code chọn nhầm một bản Python cũ, chọn lại theo bài cài đặt Python.

Python là ngôn ngữ thông dịch hay biên dịch?

Trình thông dịch chuẩn (CPython) làm cả hai việc: dịch cả file sang bytecode, một dạng lệnh trung gian, rồi chạy bytecode đó từng lệnh một. Vì có bước dịch trước, lỗi cú pháp ở dòng cuối vẫn chặn dòng đầu tiên.

Gõ python vào terminal mà không kèm tên file thì sao?

Bạn vào chế độ tương tác (REPL) với dấu nhắc >>>, gõ một câu là thấy kết quả ngay. Chế độ này có bài riêng: Python REPL.

Chạy file .py trên macOS mà terminal báo không tìm thấy lệnh python thì sửa thế nào?

Trên macOS, lệnh của Python 3 là python3. Gõ python3 --version để kiểm tra; nếu lệnh này cũng không có thì Python chưa được cài, làm lại các bước ở bài cài đặt.

Chủ đề

python interpreter

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập