Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

List comprehension trong Python: cú pháp, if else

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 10/17 · Chương 6

List và tuple

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

List comprehension trong Python là cách viết một list mới ngay trong cặp ngoặc vuông: bạn nói mỗi phần tử mới tính thế nào và lấy từ dãy nào. Bạn dùng nó khi cần đổi cả một list theo cùng một quy tắc, chẳng hạn cộng điểm thưởng cho cả lớp hay lấy riêng các điểm giỏi.

Cần biết trước: duyệt list, toán tử ba ngôi và split() và join().

Từ vòng for ba dòng tới một dòng

Giáo viên cộng 1 điểm thưởng cho mọi bài. Mẫu bạn đã biết cần một list rỗng, một vòng for và append(). List comprehension viết cùng việc đó trong một biểu thức:

python
diem = [7, 9, 6, 8]
cong_mot = []
for d in diem:
    cong_mot.append(d + 1)
print(cong_mot)
print([d + 1 for d in diem])

KẾT QUẢ

[8, 10, 7, 9]
[8, 10, 7, 9]

Đọc [d + 1 for d in diem] từ trái sang: "lấy d + 1, với mỗi d trong diem". Phần trước for là biểu thức tính phần tử mới, phần sau là nguồn. Kết quả luôn là một list mới, còn diem giữ nguyên. Hình dung một dây chuyền: phần tử của diem lần lượt chạy qua máy d + 1 và rơi vào hộp mới.

Đổi d + 1 thành d * 10 ở cả hai chỗ rồi chạy lại: dòng cuối in [70, 90, 60, 80].

Đổi cặp ngoặc vuông thành ngoặc nhọn và viết khóa: giá_trị thì bạn có dict comprehension, bài dict comprehension dạy dạng đó.

Biến đổi từng phần tử

Phần biểu thức đứng đầu có thể gọi phương thức, đổi kiểu hay tính toán. Nguồn có thể là list, range() hay list mà split() trả về:

python
ten = ["hà", "TÂM", " huy "]
print([t.strip().title() for t in ten])
so = [int(x) for x in "7 9 6".split()]
print(so, [x * x for x in range(1, 5)])

KẾT QUẢ

['Hà', 'Tâm', 'Huy']
[7, 9, 6] [1, 4, 9, 16]

Dòng thứ ba là cách thường gặp để đổi một dòng văn bản thành list số: split() cho list chuỗi, rồi int() đổi từng phần. Biến t, x chỉ sống trong cặp ngoặc vuông và không đè lên biến cùng tên bên ngoài, khác biến lặp của vòng for vẫn còn sau vòng lặp.

Lọc phần tử với if ở cuối

Thêm if <điều kiện> sau phần nguồn thì chỉ phần tử thỏa điều kiện được giữ:

python
diem = [7, 9, 6, 8, 5, 10]
gioi = [d for d in diem if d >= 8]
print(gioi, len(gioi))
print(diem)

KẾT QUẢ

[9, 8, 10] 3
[7, 9, 6, 8, 5, 10]

Đây là mẫu lọc "list rỗng, for, if, append()" của bài duyệt list, gói lại một dòng. if ở cuối quyết định phần tử có vào list mới không, nên list kết quả có thể ngắn hơn list gốc.

Đổi giá trị với if else ở đầu

Khi mọi phần tử đều phải có mặt nhưng mỗi phần tử đổi theo một điều kiện, bạn đặt toán tử ba ngôi a if điều_kiện else b vào chỗ biểu thức đầu:

python
diem = [7, 4, 9, 5]
ket_qua = ["đạt" if d >= 5 else "chưa đạt" for d in diem]
print(ket_qua)
print([d if d >= 5 else 0 for d in diem])

KẾT QUẢ

['đạt', 'chưa đạt', 'đạt', 'đạt']
[7, 0, 9, 5]

Cách nhớ: if sau for là cái rây, bỏ bớt phần tử. if … else trước for là cái máy, đổi mọi phần tử và không bỏ phần tử nào. List kết quả dài đúng bằng list gốc.

Khi nào quay về vòng for

List comprehension hợp với việc "một list vào, một list ra". Khi một lượt lặp phải làm hai việc, như chia điểm vào hai list cùng lúc hay in ra, vòng for đọc rõ hơn:

python
diem = [7, 4, 9, 3, 8]
gioi = []
yeu = []
for d in diem:
    if d >= 8:
        gioi.append(d)
    if d < 5:
        yeu.append(d)
print(gioi, yeu)

KẾT QUẢ

[9, 8] [4, 3]

Viết bằng comprehension cần hai dòng, mỗi dòng đi qua diem một lần. Một dòng comprehension phải đọc hai lần mới hiểu cũng là dấu hiệu nên viết lại bằng for. Thay ngoặc vuông bằng ngoặc tròn thì bạn có biểu thức sinh, tính dần từng phần tử mà không dựng cả list; bài generator expression nói khi nào dùng nó.

Kiểm tra nhanh

  1. [d * 2 for d in [3, 5]] cho kết quả gì?

    • [6, 10]
    • [3, 5, 3, 5]
    • [3, 5]
  2. [d for d in [7, 4, 9] if d >= 5] cho kết quả gì?

    • [True, False, True]
    • [4]
    • [7, 9]
  3. ["đạt" if d >= 5 else "rớt" for d in [7, 4]] cho kết quả gì?

    • ['đạt', 'rớt']
    • ['đạt']
    • Báo lỗi SyntaxError
  4. Giả sử diem là một list số. Những dòng nào là lỗi cú pháp?

    • x = [d for d in diem if d >= 5 else 0]
    • x = [d if d >= 5 else 0 for d in diem]
    • x = [d for d in diem if d >= 5]
    • x = [d if d >= 5 for d in diem]
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Lọc và xếp loại bằng comprehension

Giáo viên có điểm hai lớp và một dòng điểm chép từ bảng tính. Tính bằng list comprehension, mỗi biến một dòng:

  • dat_a, dat_b: các điểm từ 5 trở lên, giữ thứ tự.

  • xep_a, xep_b: với mỗi điểm, "đạt" nếu từ 5 trở lên, ngược lại "chưa đạt".

  • so_c: list số nguyên tách từ chuoi_c.

Không dùng append(), extend(), insert(), +=, map() hay filter().

python
diem_a = [7, 4, 9, 5, 6]
diem_b = [3, 8, 5, 10]
chuoi_c = "8 10 9 7"
dat_a = []
dat_b = []
xep_a = []
xep_b = []
so_c = []
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • [bt for x in day] tạo list mới, mỗi phần tử là bt tính trên một x; day giữ nguyên.

  • [x for x in day if dk] lọc: chỉ phần tử thỏa dk được giữ.

  • [a if dk else b for x in day] đổi giá trị: list mới dài bằng list gốc.

  • if sau for không nhận else; viết else ở đó là lỗi cú pháp.

  • Lượt lặp làm hai việc hoặc dòng khó đọc thì viết lại bằng vòng for.

Câu hỏi thường gặp

List comprehension là gì, có nhanh hơn vòng for không?

Là cú pháp dựng list mới trong một biểu thức, thay cho mẫu list rỗng cộng for cộng append(). Nó có thể chạy nhanh hơn chút vì không phải gọi append() mỗi lượt, nhưng lý do chính để dùng là code gọn và đọc một lần hiểu ngay.

Viết list comprehension có if else lồng nhiều điều kiện được không?

Được, vì phần đầu là toán tử ba ngôi, nên lồng được: ["giỏi" if d >= 8 else "khá" if d >= 6.5 else "trung bình" for d in diem]. Từ ba nhánh trở lên, một vòng for với if, elif đọc dễ hơn; xem bài elif.

Comprehension trong Python có dùng cho dict và set không?

Có. Ngoặc nhọn với khóa: giá_trị cho dict, ngoặc nhọn với một biểu thức cho set, đều theo cùng thứ tự "biểu thức, for, if". Các hàm map() và filter() làm việc gần giống, so sánh trong bài map() và filter().

Chủ đề

list comprehension

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập