Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Series trong pandas: tạo từ list, dict và chọn theo nhãn

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 1/8 · Chương 2

Series và DataFrame

  • 5 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Series trong pandas là một dãy giá trị cùng kiểu, mỗi giá trị gắn một nhãn: giá từng món trong menu, doanh thu từng tháng, số khách từng chi nhánh. Bạn dùng nó khi có một dãy số liệu cần gọi theo tên, như giá menu hay doanh thu 12 tháng, và muốn cộng, so, tính phần trăm cả dãy trong một lệnh thay cho vòng lặp.

Cần biết trước: import pandas, mảng NumPy, list và dict.

Tạo Series từ list

pd.Series() nhận một list và trả một Series. Không nói gì về nhãn thì pandas đánh nhãn 0, 1, 2… theo thứ tự, giống chỉ số của list:

python
import pandas as pd

luot_khach = pd.Series([120, 95, 143, 88])
print(luot_khach)
print(len(luot_khach))

KẾT QUẢ

0    120
1     95
2    143
3     88
dtype: int64
4

Bốn dòng đầu là nhãn bên trái, giá trị bên phải. Dòng dtype: int64 cho biết mọi giá trị là số nguyên. Một Series chỉ có một kiểu: list lẫn số nguyên và số thực thì cả Series thành float64.

Tạo Series từ dict: nhãn là khóa

Dict đã có sẵn cặp khóa và giá trị, nên pd.Series() lấy khóa làm nhãn, giá trị làm giá trị. Cách thứ hai là truyền list giá trị cùng list nhãn qua tham số index:

python
import pandas as pd

gia = pd.Series({"Huế": 38000, "Đà Lạt": 42000, "Hà Nội": 45000})
so_khach = pd.Series([120, 95, 143],
                     index=["Huế", "Đà Lạt", "Hà Nội"])
print(gia)
print(so_khach.index.to_list())

KẾT QUẢ

Huế       38000
Đà Lạt    42000
Hà Nội    45000
dtype: int64
['Huế', 'Đà Lạt', 'Hà Nội']

gia là giá một phần cơm gà ở ba chi nhánh, so_khach là số khách trong ngày. index là bộ nhãn của Series; to_list() đổi nó thành list để in trên một dòng. Đổi khóa "Huế" thành "Cần Thơ" rồi chạy lại: nhãn đầu của gia đổi theo.

Chọn theo nhãn bằng loc, theo vị trí bằng iloc

Series có hai cách gọi một giá trị. loc[nhãn] tìm theo nhãn, iloc[vị trí] đếm từ đầu như chỉ số list, kể cả số âm từ cuối:

python
import pandas as pd

gia = pd.Series({"Huế": 38000, "Đà Lạt": 42000, "Hà Nội": 45000})
print(gia.loc["Đà Lạt"])
print(gia.iloc[0], gia.iloc[-1])
print(gia.loc[["Huế", "Hà Nội"]].to_list())

KẾT QUẢ

42000
38000 45000
[38000, 45000]

Đưa một list nhãn vào loc thì kết quả là một Series nhỏ hơn. Bạn chọn loc khi biết tên (chi nhánh Đà Lạt), iloc khi biết chỗ đứng (giá đầu tiên, giá cuối cùng).

Tính trên cả Series một lần

Phép toán giữa Series và một số chạy trên từng giá trị, nhãn giữ nguyên. Phép so sánh cho một Series True/False cùng nhãn:

python
import pandas as pd

gia = pd.Series({"Huế": 38000, "Đà Lạt": 42000, "Hà Nội": 45000})
print(gia + 2000)
print(gia > 40000)
print(gia.sum(), gia.max())

KẾT QUẢ

Huế       40000
Đà Lạt    44000
Hà Nội    47000
dtype: int64
Huế       False
Đà Lạt     True
Hà Nội     True
dtype: bool
125000 45000

Không có vòng lặp nào: pandas làm việc này trên mảng NumPy bên dưới, như bài mảng NumPy đã cho thấy. Bài Blog các hàm pandas thường dùng liệt kê thêm mean(), min(), round() trên Series.

Một cột của file là một Series

File chi_tieu_thang.csv ghi chi tiêu 12 tháng năm 2025 theo danh mục. Ghép cột tiền ăn uống với cột tháng làm nhãn, bạn có một Series tra theo tháng:

python
import pandas as pd

bang = pd.read_csv("chi_tieu_thang.csv")
an_uong = pd.Series(bang["an_uong"].to_numpy(),
                    index=bang["thang"])
print(an_uong.loc["2025-03"])
print(an_uong.iloc[:3])

KẾT QUẢ

6545000
thang
2025-01    6124000
2025-02    5239000
2025-03    6545000
dtype: int64

iloc[:3] cắt ba tháng đầu như cắt list. Chữ thang ở dòng đầu phần in ra là tên của index, lấy từ tên cột làm nhãn.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import pandas as pd, pd.Series({"a": 1, "b": 2}).index.to_list() cho kết quả gì?

    • ['a', 'b']
    • [0, 1]
    • [1, 2]
  2. Sau import pandas as pd, print(pd.Series([7, 8, 9], index=["x", "y", "z"]).iloc[-1]) in ra gì?

    • 9
    • 7
    • z
  3. Muốn lấy giá ở chi nhánh "Hà Nội" mà không biết nó đứng thứ mấy, dùng cách nào?

    • gia.loc["Hà Nội"]
    • gia.iloc["Hà Nội"]
    • gia[2]
  4. Trong ví dụ tính trên cả Series một lần, gia + 2000 có nhãn gì?

    • Huế, Đà Lạt, Hà Nội, như gia
    • 0, 1, 2
    • Không có nhãn
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Tăng giá menu

Quán lưu giá các món trong một Series: nhãn là tên món, giá trị là giá (đồng). Viết thân hàm gia_moi(gia, tang): tăng mọi món thêm tang đồng. Kết quả giữ đúng nhãn và thứ tự món như gia. Hàm không sửa Series gia của nơi gọi.

Trả về: bảng giá mới, một Series.

python
import pandas as pd

def gia_moi(gia, tang):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • pd.Series(list) đánh nhãn 0, 1, 2…; pd.Series(dict) lấy khóa làm nhãn; tham số index đặt nhãn riêng.

  • loc[nhãn] lấy theo nhãn, iloc[vị trí] lấy theo vị trí, kể cả số âm và cắt [:3].

  • Trên pandas 3, s[0] là nhãn 0: Series nhãn chữ báo KeyError, nên lấy vị trí luôn bằng iloc.

  • Phép toán và phép so sánh với một số chạy trên cả Series một lần, nhãn giữ nguyên.

Câu hỏi thường gặp

Series khác list ở chỗ nào?

Series có nhãn, có một kiểu chung và tính trên cả dãy một lần: gia + 2000 cộng từng phần tử, còn list báo TypeError. List thì chứa được mọi thứ lẫn nhau và không có nhãn.

Hai giá trị có thể có cùng nhãn không?

Có, pandas không cấm nhãn trùng. Khi đó loc với nhãn đó trả một Series gồm mọi giá trị trùng nhãn thay cho một số, dễ làm hỏng phép tính sau. Nên giữ nhãn không trùng.

Cộng hai Series với nhau thì sao?

pandas ghép theo nhãn trước rồi mới cộng, nên nhãn có ở Series này mà thiếu ở Series kia cho NaN. Bài index alignment giải thích và chỉ cách sửa.

Series có phải là một cột của DataFrame không?

Đúng vậy: lấy một cột của DataFrame bằng tên cột cho một Series, với index là index của bảng. Bài DataFrame đi tiếp từ đây. Muốn đổi ngược một Series thành bảng một cột, gọi s.to_frame(); tên của Series thành tên cột.

Chủ đề

pandas series

Dữ liệu của bài

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập