Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Thêm cột trong pandas (pandas add column): gán cột, assign()

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 2/16 · Chương 4

Chọn, lọc và sắp xếp

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Thêm cột trong pandas là tạo một cột mới cho DataFrame từ phép tính trên các cột đã có, bằng phép gán don["moi"] = ... hay bằng phương thức assign(). Bạn cần nó khi file chỉ ghi số lượng và đơn giá mà câu hỏi lại hỏi tiền: doanh thu từng đơn, tiền thuế, tổng phải trả.

Cần biết trước: chọn cột và Series.

Thêm cột bằng phép gán

File don_hang.csv ghi so_luong và don_gia của từng đơn nhưng không ghi doanh thu. Nhân hai cột với nhau cho ra một Series cùng số dòng, và gán Series đó vào một tên cột chưa có thì bảng có thêm cột:

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv")
don["doanh_thu"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
print(don.shape)
print(don[["ma_don", "so_luong", "don_gia", "doanh_thu"]].head(3))

KẾT QUẢ

(1526, 10)
    ma_don  so_luong  don_gia  doanh_thu
0  DH00001         2    78000     156000
1  DH00002         2    25000      50000
2  DH00003         3    18000      54000

Bảng có mười cột, cột mới đứng cuối. Phép nhân đi theo từng dòng: dòng 0 là 2 * 78000, dòng 1 là 2 * 25000, như phép toán trên Series ở bài Series. Bạn không viết vòng lặp nào. Phép gán sửa chính bảng don, nên mọi dòng code chạy sau nó đều thấy cột doanh_thu.

Gán một giá trị cho cả cột

Vế phải của phép gán không bắt buộc là một Series. Một giá trị đơn được chép xuống mọi dòng, hợp với cột mặc định như phí giao 30.000 đ cho mọi đơn trước khi xét miễn phí:

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv", nrows=4)
don["phi_giao"] = 30000
don["phi_giao"] = don["phi_giao"] // 1000
print(don[["ma_don", "phi_giao"]])

KẾT QUẢ

    ma_don  phi_giao
0  DH00001        30
1  DH00002        30
2  DH00003        30
3  DH00004        30

Gán vào một tên cột đã có thì cột cũ bị thay: dòng thứ hai đổi phí giao sang nghìn đồng, bảng vẫn chỉ có một cột phi_giao.

Thêm cột bằng assign()

Phép gán sửa bảng tại chỗ. assign() không đụng vào don: nó dựng một bảng khác gồm mọi cột cũ cộng cột mới. Tên tham số là tên cột mới, giá trị là cột hay giá trị đơn cần gán:

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv")
moi = don.assign(doanh_thu=don["so_luong"] * don["don_gia"],
                 phi_giao=30000)
print(len(don.columns), len(moi.columns))
print(moi[["ma_don", "doanh_thu", "phi_giao"]].head(3))

KẾT QUẢ

9 11
    ma_don  doanh_thu  phi_giao
0  DH00001     156000     30000
1  DH00002      50000     30000
2  DH00003      54000     30000

Bảng don vẫn chín cột, bảng moi có mười một. Phép gán giống việc viết thêm cột vào sổ gốc, còn assign() giống việc photo sổ rồi viết vào bản photo. Vì trả bảng mới, assign() nối được vào một chuỗi bước, và bạn không lo vô tình sửa bảng mà nơi khác còn dùng.

pd.col() trỏ tới cột của chính bảng đang tính

Muốn thêm cột thuế từ cột tien_hang vừa thêm, bạn không viết được don["tien_hang"] trong cùng lời gọi assign(): bảng don chưa có cột đó. pandas 3 có pd.col("ten"): một lời hứa "lấy cột ten khi bảng mới đã dựng tới đó", nên nó gọi được cả cột vừa tạo ở tham số đứng trước:

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv", nrows=3)
moi = don.assign(
    tien_hang=pd.col("so_luong") * pd.col("don_gia"),
    tien_thue=pd.col("tien_hang") * 8 // 100,
    tong_tien=pd.col("tien_hang") + pd.col("tien_thue"),
)
print(moi[["ma_don", "tien_hang", "tien_thue", "tong_tien"]])

KẾT QUẢ

    ma_don  tien_hang  tien_thue  tong_tien
0  DH00001     156000      12480     168480
1  DH00002      50000       4000      54000
2  DH00003      54000       4320      58320

Ba cột được tính theo thứ tự viết, nên tien_thue dùng được tien_hang, và tong_tien dùng được cả hai. Phép // 100 chia lấy phần nguyên nên tiền thuế là số nguyên đồng. Đổi * 8 // 100 thành * 10 // 100 rồi chạy lại: tiền thuế của đơn đầu thành 15600.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import pandas as pd, bang = pd.DataFrame({"sl": [2, 3], "gia": [10, 20]}) và bang["tien"] = bang["sl"] * bang["gia"], print(bang["tien"].to_list()) in ra gì?

    • [20, 60]
    • [2, 3, 10, 20]
    • 80
  2. Sau import pandas as pd, bang = pd.DataFrame({"sl": [2, 3]}) và moi = bang.assign(gap_doi=bang["sl"] * 2), print(len(bang.columns), len(moi.columns)) in ra gì?

    • 2 2
    • 1 2
    • 1 1
  3. Sau import pandas as pd và bang = pd.DataFrame({"sl": [2, 3, 1]}), bang["giam"] = [0, 5000] báo lỗi gì?

    • Báo lỗi KeyError
    • Báo lỗi IndexError
    • Báo lỗi ValueError
  4. Những dòng nào để lại bảng don có cột tien_hang?

    • don["tien_hang"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
    • don = don.assign(tien_hang=pd.col("so_luong") * pd.col("don_gia"))
    • don.assign(tien_hang=pd.col("so_luong") * pd.col("don_gia"))
    • moi = don.assign(tien_hang=don["so_luong"] * don["don_gia"])
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Thêm tiền hàng, tiền thuế và tổng tiền

Kế toán cần ba cột mới cho bảng đơn don (có cột so_luong, don_gia). Viết thân hàm them_tien_thue(don, thue_pt) trả về bảng mới có thêm, theo đúng thứ tự:

  • tien_hang: so_luong nhân don_gia.

  • tien_thue: tien_hang nhân thue_pt rồi chia lấy phần nguyên cho 100 (thue_pt là phần trăm, ví dụ 8).

  • tong_tien: tien_hang cộng tien_thue.

Bảng mới giữ mọi dòng, mọi cột cũ và index của don. Hàm không sửa bảng don của nơi gọi.

Trả về: bảng có ba cột mới ở cuối, một DataFrame.

python
import pandas as pd

def them_tien_thue(don, thue_pt):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • don["moi"] = don["a"] * don["b"] thêm cột tính theo từng dòng vào chính bảng don, ở cuối bảng.

  • Gán một giá trị đơn cho cột thì mọi dòng nhận giá trị đó; gán vào tên đã có thì cột cũ bị thay.

  • List gán vào cột phải đủ một phần tử mỗi dòng, thiếu thì báo ValueError.

  • assign() trả bảng mới có thêm cột, bảng cũ giữ nguyên; quên gán kết quả thì không có gì đổi.

  • Trong assign(), pd.col("ten") trỏ tới cột của bảng đang tính, kể cả cột vừa thêm ở tham số trước.

Câu hỏi thường gặp

Thêm cột vào DataFrame ở một vị trí cụ thể thay cho cuối bảng thì làm sao?

Thêm cột như bình thường, rồi chọn lại bảng bằng list tên theo thứ tự muốn xem, như bài chọn cột. Cách này rõ hơn insert(), vốn sửa bảng tại chỗ.

Nên dùng phép gán hay assign() khi thêm cột pandas?

Phép gán gọn khi bạn đang sửa bảng của chính mình trong một chương trình ngắn. assign() hợp khi viết hàm nhận bảng hay nối nhiều bước, vì nó không sửa bảng gốc. Lý do pandas 3 phân biệt hai cách này có ở bài Copy-on-Write.

Làm sao thêm cột theo điều kiện, như phí giao 0 đ cho đơn lớn?

Gán giá trị mặc định cho cả cột, rồi sửa các dòng thỏa điều kiện bằng loc. Cách viết điều kiện có ở bài lọc dữ liệu trong pandas, còn cách sửa đúng dưới pandas 3 ở bài Copy-on-Write.

Đổi tên hay xóa cột vừa thêm thì sao?

Dùng rename(columns=...) và drop(columns=...), hai phương thức cũng trả bảng mới như assign(). Bài đổi tên và xóa cột đi qua từng trường hợp.

Chủ đề

pandas add column

Dữ liệu của bài

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập