Thêm cột trong pandas (pandas add column): gán cột, assign()
Bài 2/16 · Chương 4
Chọn, lọc và sắp xếp
- 6 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
Thêm cột trong pandas là tạo một cột mới cho DataFrame từ phép tính trên các cột đã có, bằng phép gán don["moi"] = ... hay bằng phương thức assign(). Bạn cần nó khi file chỉ ghi số lượng và đơn giá mà câu hỏi lại hỏi tiền: doanh thu từng đơn, tiền thuế, tổng phải trả.
Cần biết trước: chọn cột và Series.
Thêm cột bằng phép gán
File don_hang.csv ghi so_luong và don_gia của từng đơn nhưng không ghi doanh thu. Nhân hai cột với nhau cho ra một Series cùng số dòng, và gán Series đó vào một tên cột chưa có thì bảng có thêm cột:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv")
don["doanh_thu"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
print(don.shape)
print(don[["ma_don", "so_luong", "don_gia", "doanh_thu"]].head(3))KẾT QUẢ
(1526, 10)
ma_don so_luong don_gia doanh_thu
0 DH00001 2 78000 156000
1 DH00002 2 25000 50000
2 DH00003 3 18000 54000Bảng có mười cột, cột mới đứng cuối. Phép nhân đi theo từng dòng: dòng 0 là 2 * 78000, dòng 1 là 2 * 25000, như phép toán trên Series ở bài Series. Bạn không viết vòng lặp nào. Phép gán sửa chính bảng don, nên mọi dòng code chạy sau nó đều thấy cột doanh_thu.
Gán một giá trị cho cả cột
Vế phải của phép gán không bắt buộc là một Series. Một giá trị đơn được chép xuống mọi dòng, hợp với cột mặc định như phí giao 30.000 đ cho mọi đơn trước khi xét miễn phí:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv", nrows=4)
don["phi_giao"] = 30000
don["phi_giao"] = don["phi_giao"] // 1000
print(don[["ma_don", "phi_giao"]])KẾT QUẢ
ma_don phi_giao
0 DH00001 30
1 DH00002 30
2 DH00003 30
3 DH00004 30Gán vào một tên cột đã có thì cột cũ bị thay: dòng thứ hai đổi phí giao sang nghìn đồng, bảng vẫn chỉ có một cột phi_giao.
Thêm cột bằng assign()
Phép gán sửa bảng tại chỗ. assign() không đụng vào don: nó dựng một bảng khác gồm mọi cột cũ cộng cột mới. Tên tham số là tên cột mới, giá trị là cột hay giá trị đơn cần gán:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv")
moi = don.assign(doanh_thu=don["so_luong"] * don["don_gia"],
phi_giao=30000)
print(len(don.columns), len(moi.columns))
print(moi[["ma_don", "doanh_thu", "phi_giao"]].head(3))KẾT QUẢ
9 11
ma_don doanh_thu phi_giao
0 DH00001 156000 30000
1 DH00002 50000 30000
2 DH00003 54000 30000Bảng don vẫn chín cột, bảng moi có mười một. Phép gán giống việc viết thêm cột vào sổ gốc, còn assign() giống việc photo sổ rồi viết vào bản photo. Vì trả bảng mới, assign() nối được vào một chuỗi bước, và bạn không lo vô tình sửa bảng mà nơi khác còn dùng.
pd.col() trỏ tới cột của chính bảng đang tính
Muốn thêm cột thuế từ cột tien_hang vừa thêm, bạn không viết được don["tien_hang"] trong cùng lời gọi assign(): bảng don chưa có cột đó. pandas 3 có pd.col("ten"): một lời hứa "lấy cột ten khi bảng mới đã dựng tới đó", nên nó gọi được cả cột vừa tạo ở tham số đứng trước:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv", nrows=3)
moi = don.assign(
tien_hang=pd.col("so_luong") * pd.col("don_gia"),
tien_thue=pd.col("tien_hang") * 8 // 100,
tong_tien=pd.col("tien_hang") + pd.col("tien_thue"),
)
print(moi[["ma_don", "tien_hang", "tien_thue", "tong_tien"]])KẾT QUẢ
ma_don tien_hang tien_thue tong_tien
0 DH00001 156000 12480 168480
1 DH00002 50000 4000 54000
2 DH00003 54000 4320 58320Ba cột được tính theo thứ tự viết, nên tien_thue dùng được tien_hang, và tong_tien dùng được cả hai. Phép // 100 chia lấy phần nguyên nên tiền thuế là số nguyên đồng. Đổi * 8 // 100 thành * 10 // 100 rồi chạy lại: tiền thuế của đơn đầu thành 15600.
Kiểm tra nhanh
Sau
import pandas as pd,bang = pd.DataFrame({"sl": [2, 3], "gia": [10, 20]})vàbang["tien"] = bang["sl"] * bang["gia"],print(bang["tien"].to_list())in ra gì?[20, 60][2, 3, 10, 20]80
Sau
import pandas as pd,bang = pd.DataFrame({"sl": [2, 3]})vàmoi = bang.assign(gap_doi=bang["sl"] * 2),print(len(bang.columns), len(moi.columns))in ra gì?2 21 21 1
Sau
import pandas as pdvàbang = pd.DataFrame({"sl": [2, 3, 1]}),bang["giam"] = [0, 5000]báo lỗi gì?- Báo lỗi
KeyError - Báo lỗi
IndexError - Báo lỗi
ValueError
- Báo lỗi
Những dòng nào để lại bảng
doncó cộttien_hang?don["tien_hang"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]don = don.assign(tien_hang=pd.col("so_luong") * pd.col("don_gia"))don.assign(tien_hang=pd.col("so_luong") * pd.col("don_gia"))moi = don.assign(tien_hang=don["so_luong"] * don["don_gia"])
Bài tập
Thêm tiền hàng, tiền thuế và tổng tiền
Kế toán cần ba cột mới cho bảng đơn don (có cột so_luong, don_gia). Viết thân hàm them_tien_thue(don, thue_pt) trả về bảng mới có thêm, theo đúng thứ tự:
tien_hang:so_luongnhândon_gia.tien_thue:tien_hangnhânthue_ptrồi chia lấy phần nguyên cho 100 (thue_ptlà phần trăm, ví dụ8).tong_tien:tien_hangcộngtien_thue.
Bảng mới giữ mọi dòng, mọi cột cũ và index của don. Hàm không sửa bảng don của nơi gọi.
Trả về: bảng có ba cột mới ở cuối, một DataFrame.
import pandas as pd
def them_tien_thue(don, thue_pt):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
don["moi"] = don["a"] * don["b"]thêm cột tính theo từng dòng vào chính bảngdon, ở cuối bảng.Gán một giá trị đơn cho cột thì mọi dòng nhận giá trị đó; gán vào tên đã có thì cột cũ bị thay.
List gán vào cột phải đủ một phần tử mỗi dòng, thiếu thì báo
ValueError.assign()trả bảng mới có thêm cột, bảng cũ giữ nguyên; quên gán kết quả thì không có gì đổi.Trong
assign(),pd.col("ten")trỏ tới cột của bảng đang tính, kể cả cột vừa thêm ở tham số trước.
Câu hỏi thường gặp
Thêm cột vào DataFrame ở một vị trí cụ thể thay cho cuối bảng thì làm sao?
Thêm cột như bình thường, rồi chọn lại bảng bằng list tên theo thứ tự muốn xem, như bài chọn cột. Cách này rõ hơn insert(), vốn sửa bảng tại chỗ.
Nên dùng phép gán hay assign() khi thêm cột pandas?
Phép gán gọn khi bạn đang sửa bảng của chính mình trong một chương trình ngắn. assign() hợp khi viết hàm nhận bảng hay nối nhiều bước, vì nó không sửa bảng gốc. Lý do pandas 3 phân biệt hai cách này có ở bài Copy-on-Write.
Làm sao thêm cột theo điều kiện, như phí giao 0 đ cho đơn lớn?
Gán giá trị mặc định cho cả cột, rồi sửa các dòng thỏa điều kiện bằng loc. Cách viết điều kiện có ở bài lọc dữ liệu trong pandas, còn cách sửa đúng dưới pandas 3 ở bài Copy-on-Write.
Đổi tên hay xóa cột vừa thêm thì sao?
Dùng rename(columns=...) và drop(columns=...), hai phương thức cũng trả bảng mới như assign(). Bài đổi tên và xóa cột đi qua từng trường hợp.
Chủ đề
Dữ liệu của bài
- Tải xuống
don_hang.csv
CSV · 109.5 KB
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.