to_period() trong pandas: làm việc với tháng, quý (Period)
Bài 8/17 · Chương 8
Dữ liệu thời gian
- 5 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 10
to_period() trong pandas đổi một ngày thành kỳ chứa nó: .dt.to_period("M") biến ngày 17/03/2026 thành tháng 2026-03, một giá trị kiểu Period. Period là cả một đoạn thời gian chứ không phải một điểm, nên nó hợp làm nhãn báo cáo: in ra gọn, giữ được năm và tự sắp đúng thứ tự.
Cần biết trước: accessor .dt, groupby() và resample().
Period: một tháng, một quý là một giá trị
Một ngày là một điểm trên lịch; một Period là cả một ô trên tờ lịch tháng, từ ngày đầu tới ngày cuối của nó. pd.Period("2026-03", freq="M") là tháng 3/2026; bạn hỏi được ô đó bắt đầu, kết thúc khi nào và ô kế tiếp là ô nào:
import pandas as pd
thang = pd.Period("2026-03", freq="M")
print(thang, "|", thang.year, thang.month)
print("Bắt đầu:", thang.start_time.date())
print("Kết thúc:", thang.end_time.date())
print("Tháng sau:", thang + 1)KẾT QUẢ
2026-03 | 2026 3
Bắt đầu: 2026-03-01
Kết thúc: 2026-03-31
Tháng sau: 2026-04thang + 1 cho tháng kế tiếp: đơn vị của phép cộng là chính kỳ, ở đây là một tháng. Đổi freq="M" thành freq="Q" và "2026-03" thành "2026-05" rồi chạy lại: dòng đầu in 2026Q2 | 2026 6 và tháng sau thành quý sau, 2026Q3.
Đổi cột ngày thành kỳ bằng .dt.to_period("M")
Trên một cột ngày, .dt.to_period("M") đổi mỗi ô thành tháng chứa nó; cột mới có kiểu period[M]. File don_hang.csv trong bộ dữ liệu thực hành:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
thang = don["ngay_dat"].dt.to_period("M")
print(pd.DataFrame({"ngay_dat": don["ngay_dat"],
"thang": thang}).iloc[[0, 500, 1500]])
print(thang.dtype)
print("Số tháng khác nhau:", thang.nunique())KẾT QUẢ
ngay_dat thang
0 2025-01-01 2025-01
500 2025-07-03 2025-07
1500 2026-06-18 2026-06
period[M]
Số tháng khác nhau: 18Dữ liệu trải 18 tháng, từ 01/2025 tới 06/2026. Ngày 29 và ngày 1 của cùng tháng cho cùng một Period, nên cột này dùng thẳng làm khóa gom nhóm. "Q" cho quý (2025Q3), "Y" cho năm.
Gom nhóm theo kỳ và sắp đúng thứ tự
Gom theo cột Period cho bảng có PeriodIndex: nhãn 2026-03 in gọn hơn ngày cuối tháng của resample("ME"), và năm vẫn nằm trong nhãn. Doanh thu nửa đầu năm 2026, bằng triệu đồng:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
don["doanh_thu"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
thang = don["ngay_dat"].dt.to_period("M")
tong = don.groupby(thang)["doanh_thu"].sum()
print((tong.loc["2026-01":] / 1_000_000).round(1))KẾT QUẢ
ngay_dat
2026-01 15.7
2026-02 21.8
2026-03 20.6
2026-04 13.2
2026-05 15.6
2026-06 13.8
Freq: M, Name: doanh_thu, dtype: float64Tháng 2/2026, tháng có Tết, bán được nhiều nhất trong sáu tháng. loc["2026-01":] cắt theo kỳ như với DatetimeIndex. Cần lại ngày đầu tháng, như để vẽ trục thời gian, thì gọi tong.index.to_timestamp().
Kiểm tra nhanh
Sau
import pandas as pd,str(pd.Period("2025-12", freq="M") + 1)cho kết quả gì?'2025-13''2026-01''2025-12-02'- Báo lỗi
TypeError
Sau
import pandas as pd,str(pd.Series(pd.to_datetime(["2025-08-19"])).dt.to_period("Q").iloc[0])cho kết quả gì?'2025-08''2025Q2''2025Q3''2025-09-30'
Bạn cần doanh thu theo tháng, nhãn dạng 2026-03, đúng thứ tự thời gian trên dữ liệu hai năm. Những khóa nhóm nào đúng?
don["ngay_dat"].dt.to_period("M")don["ngay_dat"].dt.monthdon["ngay_dat"].dt.strftime("%m/%Y")don["ngay_dat"].dt.strftime("%Y-%m")
Vì sao
to_period("ME")báo lỗi cònresample("ME")thì chạy?- Vì
to_period()chỉ nhận chữ thường - Vì
"ME"là một điểm (ngày cuối tháng), còn Period là cả tháng nên dùng"M" - Vì pandas 3 bỏ hẳn
to_period() - Vì
resample()tự đổi"ME"thành"M"
- Vì
Bài tập
Các tháng vượt mức doanh thu
Cửa hàng thưởng cho nhân viên vào tháng có doanh thu vượt một mức. Bảng don có cột ngay_dat (kiểu ngày, dòng chưa sắp), so_luong và don_gia; muc là một số tiền. Viết thân hàm thang_vuot_muc(don, muc):
Cộng
so_luong * don_giatheo từng tháng; giữ các tháng có tổng lớn hơnmuc, tháng bằng đúngmucthì không.Mỗi tháng là một chuỗi dạng
"2026-03"; các tháng xếp theo thứ tự thời gian.
Hàm không sửa bảng don của nơi gọi.
Trả về: nhãn các tháng vượt mức, một list.
import pandas as pd
def thang_vuot_muc(don, muc):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
Một Period là cả một kỳ (tháng, quý, năm);
+ 1cho kỳ kế tiếp,start_timevàend_timecho hai đầu..dt.to_period("M")đổi cột ngày thành cộtperiod[M];"Q"cho quý,"Y"cho năm.Period dùng
"M", không dùng"ME":"ME"là ngày cuối tháng, dành choresample().Gom theo Period cho nhãn gọn như
2026-03, giữ năm và sắp đúng thứ tự; nhãn chuỗi%m/%Ysắp sai.Cần lại ngày để vẽ trục thời gian thì gọi
to_timestamp()trênPeriodIndex.
Câu hỏi thường gặp
Pandas period khác Timestamp ở đâu?
Timestamp là một thời điểm, như 0 giờ ngày 17/03/2026; Period là một đoạn, như cả tháng 3/2026. Hai ngày khác nhau trong cùng tháng là hai Timestamp nhưng cùng một Period tháng. Vì vậy Period hợp làm nhãn nhóm, còn Timestamp hợp để đo khoảng cách bằng Timedelta.
In nhãn tháng kiểu Việt Nam 03/2026 thế nào mà không sắp sai?
Gom và sắp theo Period trước, chỉ đổi nhãn ở bước cuối: tong.index = tong.index.strftime("%m/%Y"). Khi đó thứ tự dòng đã cố định theo thời gian, nhãn chỉ còn là chữ để in. Mã định dạng có ở bài strftime(), strptime().
Khi nào dùng to_period, khi nào dùng resample?
resample() hợp khi cần đủ mọi kỳ, kể cả kỳ trống, và bước sau còn tính trên trục thời gian. to_period() hợp làm khóa trong groupby() cùng các cột khác, hay khi cần nhãn kỳ để ghép bảng, như ghép doanh thu tháng với chỉ tiêu tháng bằng merge().
Chủ đề
Dữ liệu của bài
- Tải xuống
don_hang.csv
CSV · 109.5 KB
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.