Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Bài tập pandas cơ bản: Series, DataFrame, đọc ghi file

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 11/12 · Chương 3

Đọc và ghi dữ liệu

  • 9 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Mười bài tập pandas cơ bản dưới đây được chấm ngay trên trang: mỗi bài bạn viết thân một hàm, bấm Chạy, và từng dòng kiểm tra báo đạt hay chưa. Các bài ôn hai chương đầu, "Series và DataFrame" và "Đọc ghi dữ liệu": phép toán trên Series, index, kiểu cột, đọc ghi CSV, JSON, SQL và đọc file theo khúc.

Cần biết trước: DataFrame, read_csv nâng cao và read_sql().

Cách làm các bài tập

Mỗi bài cho sẵn các dòng import và dòng def với thân là pass. Bạn thay pass bằng thân hàm. Trình chấm không đọc những gì bạn in ra: nó gọi hàm của bạn với nhiều bộ đối số khác nhau rồi so giá trị trả về, nên hàm phải return kết quả. Bảng được so bằng pandas.testing mà không xét kiểu số nguyên hay số thực, nên 32000 và 32000.0 đều được; tên cột, index và thứ tự dòng thì phải đúng.

Mỗi hàm có năm dòng kiểm tra: ví dụ trong đề, một trường hợp biên, kiểu trả về, và việc hàm không sửa thứ nơi gọi truyền vào. Dòng cuối gọi hàm với hàng chục bộ dữ liệu sinh tự động. Vì vậy hàm gõ sẵn đáp số của ví dụ sẽ không qua. Các bài đọc file nhận nội dung file dưới dạng chuỗi noi_dung; bọc nó bằng io.StringIO(noi_dung) là read_csv() đọc được như một file.

Bí thì mở gợi ý theo thứ tự: gợi ý thứ nhất chỉ chỗ cần nhìn, thứ hai nêu cách làm, thứ ba gần tới lời giải. Chưa đạt một dòng, hãy gọi thử hàm với đúng dữ liệu trong dòng đó và in kết quả. Mỗi đề kết thúc bằng một link "Ôn lại" về bài dạy kỹ thuật của bài tập.

Mức dễ: Series, DataFrame và index

Bốn bài đầu mỗi bài cần một, hai thao tác trên một Series hay một bảng nhỏ.

Giá sau khi giảm

Quán giảm giá mọi món cùng một tỷ lệ. gia là Series giá của các món, index là tên món; phan_tram là số phần trăm được giảm, từ 0 tới 100. Viết thân hàm gia_sau_giam(gia, phan_tram): tính giá mới của từng món, giữ nguyên index. Hàm không sửa gia.

Trả về: giá sau giảm của từng món, một Series.

Ví dụ giá Bạc xỉu 32.000, Trà đào 35.000, Cà phê sữa 29.000 với phan_tram=20 cho 25.600, 28.000 và 23.200. Ôn lại: Series.

python
import pandas as pd

def gia_sau_giam(gia, phan_tram):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Bảng món có index tên món

Bạn có hai list cùng độ dài: ten (tên món) và gia (giá tương ứng). Viết thân hàm bang_mon(ten, gia): dựng bảng có một cột gia, index là tên món, và index mang tên mon, để khi ghi ra file cột đầu có tiêu đề. Hai list rỗng cho bảng rỗng. Hàm không sửa hai list.

Trả về: bảng giá theo tên món, một DataFrame.

Ví dụ bang_mon(["Bạc xỉu", "Trà đào"], [32000, 35000]) cho bảng hai dòng, index Bạc xỉu, Trà đào tên mon, cột gia. Ôn lại: set_index() và reset_index().

python
import pandas as pd

def bang_mon(ten, gia):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Cộng tồn kho hai chi nhánh

kho_a và kho_b là hai Series số ly còn trong kho của hai chi nhánh, index là tên món. Có món chỉ một chi nhánh bán. Viết thân hàm cong_ton_kho(kho_a, kho_b): tổng tồn của từng món ở cả hai chi nhánh, món chỉ có ở một chi nhánh thì lấy số của chi nhánh đó. Thứ tự các món trong kết quả không quan trọng. Hàm không sửa hai Series.

Trả về: tồn kho cộng của từng món, một Series.

Ví dụ kho_a có Trà đào 5, Bạc xỉu 4 và kho_b có Bạc xỉu 8, Cà phê sữa 9 cho Bạc xỉu 12, Cà phê sữa 9, Trà đào 5. Ôn lại: index alignment.

python
import pandas as pd

def cong_ton_kho(kho_a, kho_b):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Đổi cột số đang là chữ

Phần mềm kho xuất số lượng thành chữ như "12", nên sum() trên cột đó nối chuỗi thay cho cộng. Viết thân hàm so_hoa_cot(bang, cac_cot): trả một bảng mới trong đó các cột có tên trong list cac_cot mang kiểu số nguyên int64, các cột khác giữ nguyên, kể cả cột mã như "0012". Hàm không sửa bang.

Trả về: bảng đã đổi kiểu, một DataFrame.

Ví dụ bảng có cột ma ["0012", "0007"], so_luong ["12", "3"], gọi với ["so_luong"], cho bảng mà so_luong là [12, 3] kiểu số, ma vẫn là chữ. Ôn lại: dtype và astype().

python
import pandas as pd

def so_hoa_cot(bang, cac_cot):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Mức vừa: đọc ghi CSV và JSON

Ba bài này mỗi bài cần chọn đúng hai, ba tham số đọc ghi cho dữ liệu kiểu Việt Nam.

Đọc bảng giá kiểu Việt Nam

Phần mềm bán hàng xuất bảng giá thành file CSV dùng dấu chấm phẩy ; giữa các cột, dấu chấm . ngăn hàng nghìn và dấu phẩy , trước phần lẻ, như 1.250,5. Cột ma là mã có số 0 đầu. Viết thân hàm doc_bang_gia(noi_dung): noi_dung là toàn bộ chữ của file; đọc nó thành bảng mà mã giữ nguyên dạng chuỗi và cột gia thành số.

Trả về: bảng giá, một DataFrame.

Ví dụ "ma;ten;gia\n0012;Cà phê;1.250,5\n0007;Bánh mì;25.000\n" cho mã 0012, 0007 và giá 1250.5, 25000.0. Ôn lại: read_csv nâng cao.

python
import io
import pandas as pd

def doc_bang_gia(noi_dung):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Chuỗi CSV cho Excel tiếng Việt

Excel đặt vùng Việt Nam đọc file CSV có dấu chấm phẩy giữa các cột và dấu phẩy trước phần lẻ. Viết thân hàm csv_cho_excel(bang): tạo nội dung CSV của bang theo kiểu đó, không có cột index, để gửi kèm tin nhắn mà không cần ghi file. Hàm không sửa bang.

Trả về: toàn bộ nội dung CSV, một str.

Ví dụ bảng cột mon, gia, so_ly với dòng Bạc xỉu, 32000, 1.5 cho chuỗi bắt đầu "mon;gia;so_ly\nBạc xỉu;32000;1,5\n". Ôn lại: to_csv().

python
import pandas as pd

def csv_cho_excel(bang):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Bảng khách từ JSON lồng nhau

API trả về list đơn hàng dạng JSON, mỗi đơn có ma_don và object khach gồm ten và có thể có tinh. Viết thân hàm khach_tu_json(noi_dung): noi_dung là chuỗi JSON đó; làm phẳng mỗi đơn thành một dòng, với tên cột ghép bằng dấu gạch dưới như khach_ten, khach_tinh. Đơn thiếu tinh thì ô đó trống (NaN).

Trả về: bảng một dòng mỗi đơn, một DataFrame.

Ví dụ hai đơn D1 của Vy ở Huế và D2 của Minh ở Hà Nội cho các cột ma_don, khach_ten, khach_tinh. Ôn lại: json_normalize().

python
import io
import json
import pandas as pd

def khach_tu_json(noi_dung):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Mức khó: SQL và đọc theo khúc

Ba bài cuối làm việc với cơ sở dữ liệu SQLite và với dữ liệu đọc từng khúc.

Doanh thu theo kênh từ một ngày

Bảng don trong cơ sở dữ liệu SQLite của kết nối con có các cột ngay (chuỗi dạng 2026-06-01), kenh và tien. Viết thân hàm tong_theo_kenh(con, tu_ngay): tính tổng tien của từng kênh, chỉ với các đơn từ ngày tu_ngay trở đi, kể cả đúng ngày đó. Bảng kết quả có hai cột kenh, tong, xếp theo tong giảm dần, cùng tổng thì theo tên kênh. Truyền tu_ngay qua params. Hàm không đóng con.

Trả về: tổng tiền theo kênh, một DataFrame.

Ví dụ với tu_ngay="2026-06-02", kênh Website có hai đơn 50.000 và 70.000, Cửa hàng một đơn 45.000, cho Website 120.000 rồi Cửa hàng 45.000. Ôn lại: read_sql().

python
import sqlite3
import pandas as pd

def tong_theo_kenh(con, tu_ngay):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Đếm giá trị khi đọc theo khúc

File đơn hàng lớn được đọc từng khúc để không tốn bộ nhớ. Viết thân hàm dem_theo_khuc(noi_dung, kich_thuoc, cot): noi_dung là chữ của file CSV; đọc nó theo khúc kich_thuoc dòng, và đếm mỗi giá trị của cột cot xuất hiện bao nhiêu lần trong cả file. Đếm cả số khúc đã đọc.

Trả về: một dict có hai khóa, "so_khuc" là số khúc (một int) và "dem" là dict từ giá trị sang số lần, khóa xếp theo bảng chữ cái.

Ví dụ file 5 đơn có kênh Website, Cửa hàng, Website, Website, Cửa hàng, đọc khúc 3 dòng theo cột kenh, cho {"so_khuc": 2, "dem": {"Cửa hàng": 2, "Website": 3}}. Ôn lại: đọc file CSV lớn.

python
import io
import pandas as pd

def dem_theo_khuc(noi_dung, kich_thuoc, cot):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Nạp file CSV vào SQLite

Mỗi sáng bạn nhận một file CSV danh mục sản phẩm mới và cần nạp nó vào cơ sở dữ liệu, thay hẳn bản hôm qua. Viết thân hàm csv_sang_sql(noi_dung, con, ten_bang): đọc chữ CSV noi_dung (cột ma là mã có số 0 đầu), ghi thành bảng ten_bang của kết nối con. Bảng cũ cùng tên bị thay, không có cột index, và mã lưu ở dạng chữ. Gọi hàm hai lần với cùng file thì bảng vẫn chỉ có các dòng của file.

Trả về: số dòng của bảng trong cơ sở dữ liệu sau khi ghi, một int.

Ví dụ file ba sản phẩm mã 0001, 0002, 0010 cho 3, và bảng có đúng hai cột ma, ten. Ôn lại: to_sql() và if_exists.

python
import io
import sqlite3
import pandas as pd

def csv_sang_sql(noi_dung, con, ten_bang):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Câu hỏi thường gặp

Làm pandas exercises trên máy của mình được không?

Được. Chép dòng def cùng lời giải của bạn vào một file, chép các dòng assert của phần kiểm tra xuống dưới, rồi chạy bằng Python có cài pandas. Dòng nào báo AssertionError là dòng chưa đạt. Cách tự kiểm hàm bằng assert nằm ở bài assert.

Hàm của tôi đúng trên ví dụ mà vẫn chưa đạt dòng kiểm "không sửa", vì sao?

Bảng và Series truyền vào hàm là cùng một đối tượng với của nơi gọi. Gán cột mới, dùng inplace=True hay *= trên chúng là sửa thẳng dữ liệu của nơi gọi. Làm việc trên kết quả của phép tính, hoặc trên bang.copy(), như bài Copy-on-Write giải thích.

Làm xong bài tập pandas cơ bản này thì luyện tiếp ở đâu?

Chương tiếp theo dạy chọn cột, lọc và sắp dòng, nền của các câu hỏi phân tích. Muốn thử cả quy trình trên một file thật ngay bây giờ, làm dự án báo cáo tồn kho ở cuối chương đọc ghi dữ liệu.

Chủ đề

bài tập pandas cơ bản

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập