Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

pd.Grouper trong pandas: groupby theo tháng và theo cột

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 7/17 · Chương 8

Dữ liệu thời gian

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

pd.Grouper trong pandas là một khóa nhóm theo kỳ mà bạn đặt vào groupby(), như pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME") cho "theo tháng". Nhờ nó, một lần groupby() gom được theo cả một cột thường lẫn theo thời gian, ví dụ doanh thu từng kênh bán trong từng quý.

Cần biết trước: resample() và groupby() nhiều cột.

pd.Grouper: một khóa nhóm theo kỳ

resample() chỉ gom theo thời gian. pd.Grouper mang đúng việc đó vào groupby(): key= là cột ngày, freq= là bí danh tần suất, như "ME" (tháng) hay "YE" (năm). Bạn không cần đặt cột ngày làm index. Doanh thu theo năm của file don_hang.csv trong bộ dữ liệu thực hành:

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
don["doanh_thu"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
nam = pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="YE")
tong = don.groupby(nam)["doanh_thu"].sum()
for nhan, tien in tong.items():
    print(nhan.year, f"{tien:,}".replace(",", ".") + " đ")

KẾT QUẢ

2025 161.109.000 đ
2026 100.634.000 đ

Nhãn mỗi nhóm là ngày cuối năm, giống resample("YE"), nên in nhan.year cho gọn. Năm 2026 thấp hơn vì file chỉ có đơn tới hết tháng 6. Riêng một khóa pd.Grouper, kết quả giống hệt don.resample("YE", on="ngay_dat"); sức mạnh của nó lộ ra khi ghép với một cột khác.

Gom theo cột và theo kỳ cùng lúc

Đưa groupby() một danh sách khóa, như ở bài groupby() nhiều cột, với pd.Grouper là một khóa trong đó.

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
quy = pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="QE")
so_don = don.groupby([quy, "trang_thai"]).size()
print(so_don.unstack(fill_value=0))

KẾT QUẢ

trang_thai  Hoàn thành  Hoàn trả  Đang giao  Đã hủy
ngay_dat
2025-03-31         229        17          0      18
2025-06-30         192        14          0      25
2025-09-30         187        15          0      15
2025-12-31         204        15          0      14
2026-03-31         277        13          0      27
2026-06-30         224        13          5      22

Mỗi dòng là một quý (nhãn ngày cuối quý), mỗi ô là số đơn của một trạng thái. size() đếm dòng của từng nhóm, nên không cần chọn cột số nào. Quý 1/2026, quý có Tết, đông đơn nhất và cũng nhiều đơn hủy nhất. Năm đơn Đang giao đều nằm ở quý cuối, vì đơn cũ đã giao xong; ở các quý khác, nhóm đó không có dòng nào, và fill_value=0 ghi 0 thay cho NaN. Khóa đứng đầu danh sách thành tầng index ngoài; unstack() xoay tầng trong (trạng thái) thành cột. Đổi [quy, "trang_thai"] thành ["trang_thai", quy] rồi chạy lại: bảng in 4 dòng, mỗi trạng thái một dòng, các quý thành cột.

Kỳ không có đơn và unstack(fill_value=0)

Khi gom theo kỳ và một cột, groupby() chỉ tạo nhóm cho những tổ hợp có ít nhất một dòng. Kênh không bán được gì trong kỳ thì không có dòng; sau unstack(), ô đó là NaN. fill_value=0 điền số 0 thay vì NaN:

python
import pandas as pd

b = pd.DataFrame({
    "ngay_dat": pd.to_datetime(["2025-01-05", "2025-01-20",
                                "2025-03-03", "2025-03-09"]),
    "kenh": ["Website", "Ứng dụng", "Website", "Website"],
    "tien": [50000, 90000, 60000, 80000]})
thang = pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME")
tong = b.groupby([thang, "kenh"])["tien"].sum()
print(tong.unstack(fill_value=0))

KẾT QUẢ

kenh        Website  Ứng dụng
ngay_dat
2025-01-31    50000     90000
2025-03-31   140000         0

Tháng 3 không có đơn qua Ứng dụng nên ô đó là 0. Nhưng tháng 2 vắng mặt hẳn: không kênh nào có đơn tháng 2, nên không có dòng nào để điền. pd.Grouper một mình (như resample()) giữ cả kỳ trống; ghép thêm cột thì không. Khi báo cáo cần đủ mọi tháng, gọi tiếp .resample("ME").sum() trên bảng đã xoay: bảng có DatetimeIndex nên tháng 2 hiện ra với hai số 0.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import pandas as pd và b = pd.DataFrame({"ngay": pd.to_datetime(["2025-01-05", "2025-02-10", "2025-02-20"]), "tien": [1, 2, 3]}), b.groupby(pd.Grouper(key="ngay", freq="ME"))["tien"].sum().to_list() cho kết quả gì?

    • [1, 2, 3]
    • [1, 5]
    • [6]
    • [3, 3]
  2. Bạn cần doanh thu từng kênh theo từng tháng, kênh làm cột. Những cách nào đúng?

    • don.groupby([pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME"), "kenh"])["doanh_thu"].sum().unstack(fill_value=0)
    • don.groupby([don["ngay_dat"].dt.month, "kenh"])["doanh_thu"].sum().unstack(fill_value=0), với dữ liệu hai năm
    • don.pivot_table(index=pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME"), columns="kenh", values="doanh_thu", aggfunc="sum", fill_value=0)
    • don.groupby(["kenh", pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME")])["doanh_thu"].sum().unstack(fill_value=0)
  3. Sau import pandas as pd và b = pd.DataFrame({"ngay": pd.to_datetime(["2025-01-05", "2025-03-09"]), "kenh": ["A", "A"], "tien": [1, 2]}), len(b.groupby([pd.Grouper(key="ngay", freq="ME"), "kenh"])["tien"].sum()) cho kết quả gì?

    • 2
    • 3
    • 1
  4. Bảng kỳ × kênh sau unstack(fill_value=0) thiếu hẳn tháng 2, vì tháng đó không có đơn nào. Cách nào thêm được dòng tháng 2 với số 0?

    • Đổi fill_value=0 thành fill_value=None
    • Gọi tiếp .resample("ME").sum() trên bảng đã xoay
    • Đặt "kenh" lên đầu danh sách khóa
    • Đổi freq="ME" thành freq="M"
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Bảng doanh thu kênh theo kỳ

Trưởng nhóm bán hàng muốn một bảng: mỗi dòng một kỳ, mỗi cột một kênh bán. Bảng don có cột ngay_dat (kiểu ngày), kenh, so_luong và don_gia; tan_suat là "ME" (tháng) hay "QE" (quý). Viết thân hàm bang_kenh_ky(don, tan_suat):

  • Ô là tổng so_luong * don_gia của kênh đó trong kỳ đó.

  • Dòng là các kỳ có ít nhất một đơn, nhãn ngày cuối kỳ; cột là các kênh theo thứ tự groupby() sắp.

  • Kênh không có đơn trong một kỳ thì ô là 0.

Hàm không sửa bảng don của nơi gọi.

Trả về: bảng doanh thu kỳ × kênh, một DataFrame.

python
import pandas as pd

def bang_kenh_ky(don, tan_suat):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • pd.Grouper(key="cột ngày", freq="ME") là một khóa nhóm theo kỳ, dùng được trong groupby() và pivot_table().

  • Ghép nó với một cột trong danh sách khóa để gom theo cột và theo kỳ cùng lúc; khóa đầu thành dòng sau unstack().

  • .dt.month chỉ giữ số tháng: với dữ liệu nhiều năm, gom theo pd.Grouper để nhãn mang cả năm.

  • Gom thêm một cột thì kỳ không có đơn nào biến mất; unstack(fill_value=0) chỉ điền ô của dòng đã có.

Câu hỏi thường gặp

Pandas groupby month khác resample("ME") ở đâu?

groupby(pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME")) và resample("ME", on="ngay_dat") cho cùng kết quả khi chỉ gom theo thời gian. Khác biệt là groupby() nhận thêm các cột khác trong danh sách khóa, còn resample() thì không. Bài resample() nói về cách thứ hai.

Pandas groupby year thì viết freq gì?

freq="YE": một nhóm mỗi năm, nhãn 31/12. Nếu chỉ cần số năm, don["ngay_dat"].dt.year làm khóa cũng đủ, vì năm không bị cộng lẫn như tháng. Danh sách bí danh có ở bảng tra tần suất pandas.

Muốn nhãn là "2025-03" thay cho ngày cuối tháng thì sao?

Dùng don["ngay_dat"].dt.to_period("M") làm khóa thay cho pd.Grouper; nhãn là kỳ tháng in ra 2025-03. Bài to_period() hướng dẫn cách đó.

Có xoay bảng kỳ × kênh bằng pivot_table() được không?

Được: pivot_table() nhận pd.Grouper ở index= và cột kênh ở columns=, kèm aggfunc="sum", fill_value=0. Bài pivot_table() giải thích các tham số này.

Chủ đề

pandas grouper

Dữ liệu của bài

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập