pd.Grouper trong pandas: groupby theo tháng và theo cột
Bài 7/17 · Chương 8
Dữ liệu thời gian
- 6 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
pd.Grouper trong pandas là một khóa nhóm theo kỳ mà bạn đặt vào groupby(), như pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME") cho "theo tháng". Nhờ nó, một lần groupby() gom được theo cả một cột thường lẫn theo thời gian, ví dụ doanh thu từng kênh bán trong từng quý.
Cần biết trước: resample() và groupby() nhiều cột.
pd.Grouper: một khóa nhóm theo kỳ
resample() chỉ gom theo thời gian. pd.Grouper mang đúng việc đó vào groupby(): key= là cột ngày, freq= là bí danh tần suất, như "ME" (tháng) hay "YE" (năm). Bạn không cần đặt cột ngày làm index. Doanh thu theo năm của file don_hang.csv trong bộ dữ liệu thực hành:
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
don["doanh_thu"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
nam = pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="YE")
tong = don.groupby(nam)["doanh_thu"].sum()
for nhan, tien in tong.items():
print(nhan.year, f"{tien:,}".replace(",", ".") + " đ")KẾT QUẢ
2025 161.109.000 đ
2026 100.634.000 đNhãn mỗi nhóm là ngày cuối năm, giống resample("YE"), nên in nhan.year cho gọn. Năm 2026 thấp hơn vì file chỉ có đơn tới hết tháng 6. Riêng một khóa pd.Grouper, kết quả giống hệt don.resample("YE", on="ngay_dat"); sức mạnh của nó lộ ra khi ghép với một cột khác.
Gom theo cột và theo kỳ cùng lúc
Đưa groupby() một danh sách khóa, như ở bài groupby() nhiều cột, với pd.Grouper là một khóa trong đó.
import pandas as pd
don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
quy = pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="QE")
so_don = don.groupby([quy, "trang_thai"]).size()
print(so_don.unstack(fill_value=0))KẾT QUẢ
trang_thai Hoàn thành Hoàn trả Đang giao Đã hủy
ngay_dat
2025-03-31 229 17 0 18
2025-06-30 192 14 0 25
2025-09-30 187 15 0 15
2025-12-31 204 15 0 14
2026-03-31 277 13 0 27
2026-06-30 224 13 5 22Mỗi dòng là một quý (nhãn ngày cuối quý), mỗi ô là số đơn của một trạng thái. size() đếm dòng của từng nhóm, nên không cần chọn cột số nào. Quý 1/2026, quý có Tết, đông đơn nhất và cũng nhiều đơn hủy nhất. Năm đơn Đang giao đều nằm ở quý cuối, vì đơn cũ đã giao xong; ở các quý khác, nhóm đó không có dòng nào, và fill_value=0 ghi 0 thay cho NaN. Khóa đứng đầu danh sách thành tầng index ngoài; unstack() xoay tầng trong (trạng thái) thành cột. Đổi [quy, "trang_thai"] thành ["trang_thai", quy] rồi chạy lại: bảng in 4 dòng, mỗi trạng thái một dòng, các quý thành cột.
Kỳ không có đơn và unstack(fill_value=0)
Khi gom theo kỳ và một cột, groupby() chỉ tạo nhóm cho những tổ hợp có ít nhất một dòng. Kênh không bán được gì trong kỳ thì không có dòng; sau unstack(), ô đó là NaN. fill_value=0 điền số 0 thay vì NaN:
import pandas as pd
b = pd.DataFrame({
"ngay_dat": pd.to_datetime(["2025-01-05", "2025-01-20",
"2025-03-03", "2025-03-09"]),
"kenh": ["Website", "Ứng dụng", "Website", "Website"],
"tien": [50000, 90000, 60000, 80000]})
thang = pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME")
tong = b.groupby([thang, "kenh"])["tien"].sum()
print(tong.unstack(fill_value=0))KẾT QUẢ
kenh Website Ứng dụng
ngay_dat
2025-01-31 50000 90000
2025-03-31 140000 0Tháng 3 không có đơn qua Ứng dụng nên ô đó là 0. Nhưng tháng 2 vắng mặt hẳn: không kênh nào có đơn tháng 2, nên không có dòng nào để điền. pd.Grouper một mình (như resample()) giữ cả kỳ trống; ghép thêm cột thì không. Khi báo cáo cần đủ mọi tháng, gọi tiếp .resample("ME").sum() trên bảng đã xoay: bảng có DatetimeIndex nên tháng 2 hiện ra với hai số 0.
Kiểm tra nhanh
Sau
import pandas as pdvàb = pd.DataFrame({"ngay": pd.to_datetime(["2025-01-05", "2025-02-10", "2025-02-20"]), "tien": [1, 2, 3]}),b.groupby(pd.Grouper(key="ngay", freq="ME"))["tien"].sum().to_list()cho kết quả gì?[1, 2, 3][1, 5][6][3, 3]
Bạn cần doanh thu từng kênh theo từng tháng, kênh làm cột. Những cách nào đúng?
don.groupby([pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME"), "kenh"])["doanh_thu"].sum().unstack(fill_value=0)don.groupby([don["ngay_dat"].dt.month, "kenh"])["doanh_thu"].sum().unstack(fill_value=0), với dữ liệu hai nămdon.pivot_table(index=pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME"), columns="kenh", values="doanh_thu", aggfunc="sum", fill_value=0)don.groupby(["kenh", pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME")])["doanh_thu"].sum().unstack(fill_value=0)
Sau
import pandas as pdvàb = pd.DataFrame({"ngay": pd.to_datetime(["2025-01-05", "2025-03-09"]), "kenh": ["A", "A"], "tien": [1, 2]}),len(b.groupby([pd.Grouper(key="ngay", freq="ME"), "kenh"])["tien"].sum())cho kết quả gì?231
Bảng kỳ × kênh sau unstack(fill_value=0) thiếu hẳn tháng 2, vì tháng đó không có đơn nào. Cách nào thêm được dòng tháng 2 với số 0?
- Đổi
fill_value=0thànhfill_value=None - Gọi tiếp
.resample("ME").sum()trên bảng đã xoay - Đặt
"kenh"lên đầu danh sách khóa - Đổi
freq="ME"thànhfreq="M"
- Đổi
Bài tập
Bảng doanh thu kênh theo kỳ
Trưởng nhóm bán hàng muốn một bảng: mỗi dòng một kỳ, mỗi cột một kênh bán. Bảng don có cột ngay_dat (kiểu ngày), kenh, so_luong và don_gia; tan_suat là "ME" (tháng) hay "QE" (quý). Viết thân hàm bang_kenh_ky(don, tan_suat):
Ô là tổng
so_luong * don_giacủa kênh đó trong kỳ đó.Dòng là các kỳ có ít nhất một đơn, nhãn ngày cuối kỳ; cột là các kênh theo thứ tự
groupby()sắp.Kênh không có đơn trong một kỳ thì ô là
0.
Hàm không sửa bảng don của nơi gọi.
Trả về: bảng doanh thu kỳ × kênh, một DataFrame.
import pandas as pd
def bang_kenh_ky(don, tan_suat):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
pd.Grouper(key="cột ngày", freq="ME")là một khóa nhóm theo kỳ, dùng được tronggroupby()vàpivot_table().Ghép nó với một cột trong danh sách khóa để gom theo cột và theo kỳ cùng lúc; khóa đầu thành dòng sau
unstack()..dt.monthchỉ giữ số tháng: với dữ liệu nhiều năm, gom theopd.Grouperđể nhãn mang cả năm.Gom thêm một cột thì kỳ không có đơn nào biến mất;
unstack(fill_value=0)chỉ điền ô của dòng đã có.
Câu hỏi thường gặp
Pandas groupby month khác resample("ME") ở đâu?
groupby(pd.Grouper(key="ngay_dat", freq="ME")) và resample("ME", on="ngay_dat") cho cùng kết quả khi chỉ gom theo thời gian. Khác biệt là groupby() nhận thêm các cột khác trong danh sách khóa, còn resample() thì không. Bài resample() nói về cách thứ hai.
Pandas groupby year thì viết freq gì?
freq="YE": một nhóm mỗi năm, nhãn 31/12. Nếu chỉ cần số năm, don["ngay_dat"].dt.year làm khóa cũng đủ, vì năm không bị cộng lẫn như tháng. Danh sách bí danh có ở bảng tra tần suất pandas.
Muốn nhãn là "2025-03" thay cho ngày cuối tháng thì sao?
Dùng don["ngay_dat"].dt.to_period("M") làm khóa thay cho pd.Grouper; nhãn là kỳ tháng in ra 2025-03. Bài to_period() hướng dẫn cách đó.
Có xoay bảng kỳ × kênh bằng pivot_table() được không?
Được: pivot_table() nhận pd.Grouper ở index= và cột kênh ở columns=, kèm aggfunc="sum", fill_value=0. Bài pivot_table() giải thích các tham số này.
Chủ đề
Dữ liệu của bài
- Tải xuống
don_hang.csv
CSV · 109.5 KB
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.