Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Accessor .dt trong pandas: tách năm, tháng, thứ (pandas dt)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 3/17 · Chương 8

Dữ liệu thời gian

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Accessor .dt của pandas mở các phần bên trong một cột ngày: .dt.year cho năm, .dt.month cho tháng, .dt.dayofweek cho thứ trong tuần, mỗi phần thành một Series số. Bạn dùng nó khi muốn trả lời "tháng nào bán chạy", "cuối tuần có đông hơn ngày thường không" từ một cột ngày đặt hàng.

Cần biết trước: pd.to_datetime(), map() và replace() và groupby().

Tách năm, tháng, ngày bằng accessor .dt

Mỗi ô của cột kiểu datetime64 chứa cả năm, tháng, ngày và giờ. Sau .dt., bạn gọi tên phần cần lấy, và pandas lấy phần đó cho mọi ô cùng lúc.

python
import pandas as pd

ngay = pd.to_datetime(pd.Series(["2025-11-01", "2025-11-03",
                                 "2025-12-24", "2026-02-17"]))
bang = pd.DataFrame({"ngay": ngay, "nam": ngay.dt.year,
                     "thang": ngay.dt.month,
                     "ngay_thang": ngay.dt.day})
print(bang)

KẾT QUẢ

        ngay   nam  thang  ngay_thang
0 2025-11-01  2025     11           1
1 2025-11-03  2025     11           3
2 2025-12-24  2025     12          24
3 2026-02-17  2026      2          17

Mỗi phần là một Series số nguyên cùng index với cột gốc, nên đặt được thành cột mới của bảng. .dt chỉ có trên Series: một ô đơn lẻ (Timestamp) đọc thẳng .year, .month không cần .dt.

Lấy thứ trong tuần bằng .dt.dayofweek

.dt.dayofweek cho thứ trong tuần dưới dạng số: 0 là Thứ Hai, 1 là Thứ Ba, và cứ thế tới 6 là Chủ nhật. .dt.day_name() cho tên thứ, nhưng bằng tiếng Anh:

python
import pandas as pd

ngay = pd.to_datetime(pd.Series(["2025-11-01", "2025-11-03",
                                 "2025-12-24"]))
print(ngay.dt.dayofweek.to_list())
print(ngay.dt.day_name().to_list())

KẾT QUẢ

[5, 0, 2]
['Saturday', 'Monday', 'Wednesday']

Ngày 01/11/2025 là Thứ Bảy nên mang số 5. Đổi "2025-11-03" thành "2025-11-09" rồi chạy lại: dòng đầu in [5, 6, 2] và dòng hai có Sunday. Tên tiếng Anh đến từ cài đặt ngôn ngữ của máy chạy code; trình chạy trên trang dùng tiếng Anh, nên bài tự đổi số sang tên tiếng Việt ở mục sau.

Tên thứ tiếng Việt bằng bảng tra

Một dict ghép số thứ với tên là bảng tra; map() thay từng số bằng tên tương ứng, như ở bài map() và replace(). Kết hợp với groupby(), bạn đếm được số đơn mỗi thứ của file don_hang.csv trong bộ dữ liệu thực hành:

python
import pandas as pd

TEN_THU = {0: "Thứ Hai", 1: "Thứ Ba", 2: "Thứ Tư", 3: "Thứ Năm",
       4: "Thứ Sáu", 5: "Thứ Bảy", 6: "Chủ nhật"}
don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
so_don = don.groupby(don["ngay_dat"].dt.dayofweek).size()
so_don.index = so_don.index.map(TEN_THU)
print(so_don.to_string())

KẾT QUẢ

ngay_dat
Thứ Hai     205
Thứ Ba      205
Thứ Tư      200
Thứ Năm     193
Thứ Sáu     192
Thứ Bảy     263
Chủ nhật    268

Gom theo số rồi mới đổi index sang tên giữ đúng thứ tự trong tuần, vì số 0 tới 6 đã xếp sẵn. Thứ Bảy và Chủ nhật đông hơn ngày thường khoảng 60 đơn. Nếu gom thẳng theo tên, pandas xếp nhóm theo mã Unicode của ký tự, nên "Chủ nhật" (chữ C) đứng trước mọi tên "Thứ …".

Tạo cột tháng để gom nhóm

Câu hỏi "tháng nào trong năm 2025 bán được nhiều tiền nhất" cần hai phần của ngày: .dt.year để lọc năm, .dt.month để làm khóa gom nhóm.

python
import pandas as pd

don = pd.read_csv("don_hang.csv", parse_dates=["ngay_dat"])
don["doanh_thu"] = don["so_luong"] * don["don_gia"]
nam_2025 = don[don["ngay_dat"].dt.year == 2025]
thang = nam_2025["ngay_dat"].dt.month
tong = nam_2025.groupby(thang)["doanh_thu"].sum()
print((tong / 1_000_000).round(1))

KẾT QUẢ

ngay_dat
1     22.4
2      9.4
3     13.9
4     10.4
5     14.3
6     14.8
7     12.8
8     12.3
9     10.7
10    10.1
11    12.9
12    17.2
Name: doanh_thu, dtype: float64

Doanh thu tính bằng triệu đồng. Tháng 1 cao nhất, với 22,4 triệu, vì Tết năm 2025 rơi vào cuối tháng 1; tháng 12 đứng thứ hai. File có đơn từ 01/2025 tới 06/2026, nên bước lọc năm không thừa: bỏ nó đi thì tháng 1 cộng cả đơn của hai năm. Khi cần giữ cả năm lẫn tháng trong một nhãn như 2026-01, bài to_period() có cách gọn hơn.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import pandas as pd, pd.Series(pd.to_datetime(["2026-02-17"])).dt.day.to_list() cho kết quả gì?

    • [2]
    • [17]
    • [1]
    • [2026]
  2. Ngày 01/11/2025 là Thứ Bảy. Những câu nào đúng?

    • .dt.dayofweek của ngày đó là 5
    • .dt.dayofweek của ngày đó là 6
    • Bảng tra có khóa 0 là "Thứ Hai" thì map() cho "Thứ Bảy"
    • .dt.day_name() trên trình chạy của trang cho "Thứ Bảy"
  3. Lệnh pd.Series(["2025-11-01"]).dt.month dừng với lỗi nào?

    • Báo lỗi AttributeError, vì cột còn là chuỗi
    • Báo lỗi ValueError, vì chuỗi không đúng định dạng
    • Báo lỗi KeyError, vì không có cột month
  4. Trong ví dụ doanh thu theo tháng, bỏ dòng lọc năm 2025 thì điều gì xảy ra?

    • Python báo lỗi vì có hai năm
    • Tháng 1 tới tháng 6 cộng đơn của cả 2025 lẫn 2026
    • Bảng có 18 dòng, mỗi tháng của mỗi năm một dòng
    • Kết quả giữ nguyên
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Gom doanh thu theo thứ trong tuần

Chủ cửa hàng muốn biết thứ nào trong tuần mang về nhiều tiền. Bảng don có cột ngay_dat (kiểu ngày), so_luong và don_gia; doanh thu một đơn là so_luong * don_gia. Viết thân hàm doanh_thu_theo_thu(don):

  • Cộng doanh thu theo thứ trong tuần; index là tên thứ lấy từ bảng tra TEN_THU của starter.

  • Các thứ xếp theo thứ tự trong tuần, Thứ Hai trước, Chủ nhật sau cùng; thứ không có đơn thì không có dòng.

Hàm không sửa bảng don của nơi gọi.

Trả về: doanh thu của từng thứ, một Series.

python
import pandas as pd

TEN_THU = {0: "Thứ Hai", 1: "Thứ Ba", 2: "Thứ Tư", 3: "Thứ Năm",
       4: "Thứ Sáu", 5: "Thứ Bảy", 6: "Chủ nhật"}

def doanh_thu_theo_thu(don):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • .dt chỉ dùng trên Series kiểu ngày giờ; trên cột chuỗi nó báo AttributeError.

  • .dt.year, .dt.month, .dt.day cho năm, tháng, ngày dưới dạng số, cùng index với cột gốc.

  • .dt.dayofweek đếm từ 0 là Thứ Hai tới 6 là Chủ nhật; .dt.day_name() cho tên tiếng Anh.

  • Bảng tra tên thứ là dict có khóa 0 tới 6, dùng với map(); gom theo số trước để giữ thứ tự trong tuần.

  • .dt.month không mang năm: dữ liệu nhiều năm thì lọc năm bằng .dt.year trước khi gom theo tháng.

Câu hỏi thường gặp

Lấy tháng từ ngày trong pandas thế nào khi cột còn là chuỗi?

Đổi cột sang kiểu ngày trước, bằng pd.to_datetime() hay parse_dates khi đọc file, rồi gọi .dt.month. Gọi .dt thẳng trên chuỗi báo AttributeError. Bài pd.to_datetime() hướng dẫn đổi kiểu, kể cả khi cột có ô hỏng.

pandas weekday khác dayofweek ở đâu?

.dt.weekday là tên khác của .dt.dayofweek: cả hai cho 0 là Thứ Hai, 6 là Chủ nhật. Phương thức weekday() của datetime trong Python cũng đếm như vậy, nên bảng tra viết một lần dùng được cho cả hai.

Có cách nào in tên thứ tiếng Việt mà không cần dict?

day_name() nhận tham số ngôn ngữ, nhưng chỉ chạy khi máy có cài gói ngôn ngữ tiếng Việt, và trình chạy trên trang thì không. Bảng tra bảy dòng chạy ở mọi máy và cho bạn tự chọn cách viết ("Chủ nhật", "CN"). Cách dùng map() với dict có ở bài map() và replace().

Muốn cột tháng có cả năm, như 2026-03, thì sao?

Dùng .dt.to_period("M"): mỗi ô thành một kỳ tháng in ra 2026-03, giữ được năm và sắp đúng thứ tự thời gian. Bài to_period() hướng dẫn cách đó và cách gom nhóm theo kỳ.

Chủ đề

pandas dt

Dữ liệu của bài

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập