Định dạng trục Matplotlib: tiền triệu đ, tỉ đ, trục từ 0
Bài 11/16 · Chương 2
Vẽ biểu đồ với Matplotlib
- 8 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
Định dạng trục trong Matplotlib là việc quyết định số trên trục hiện ra thế nào và nằm ở đâu: 12 tỉ đ thay cho 1.2 kèm chữ 1e10 ở góc, trục bắt đầu từ 0, bốn vạch chia thay cho mười. Bài này dùng FuncFormatter để đổi cách ghi số, ax.set_ylim(bottom=0) để giữ gốc trục, và MaxNLocator để bớt vạch.
Cần biết trước: biểu đồ cột và hàm nhận hàm khác làm tham số.
Số tiền lớn và chữ 1e10 ở góc trục
Bảng doanh thu ghi đơn vị triệu đồng. Đổi ra đồng rồi vẽ tổng cả năm của tám chi nhánh, trục x hiện số rất nhỏ và một hệ số chung ở góc:
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt
bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
nam = bang.drop(columns="thang").sum().sort_values() * 1_000_000
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.barh(nam.index, nam)
ax.set_xlabel("Doanh thu cả năm (đồng)")
ax.set_ylabel("Chi nhánh")
ax.set_title("Doanh thu 2025: trục ghi 0.0 đến 1.2 kèm 1e10")
print(f"{nam.max():,}".replace(",", "."))
plt.show()KẾT QUẢ
12.111.000.000TP. Hồ Chí Minh đạt 12.111.000.000 đồng, nhưng trục chỉ ghi 1.2 và một chữ 1e10 nhỏ ở góc, nghĩa là nhân mọi số với 10 mũ 10. Người đọc phải tự nhẩm ra tỉ đồng.
FuncFormatter: tự viết cách ghi số
FuncFormatter trong matplotlib.ticker nhận một hàm của bạn và gọi nó cho từng vạch chia. Hàm nhận hai tham số: x là giá trị tại vạch, pos là thứ tự vạch (thường bỏ qua), và trả về chuỗi sẽ in lên trục. Gắn nó vào trục x bằng ax.xaxis.set_major_formatter(); với cột đứng, gọi ax.yaxis.set_major_formatter():
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt
from matplotlib.ticker import FuncFormatter
def ty_dong(x, pos):
return f"{x / 1e9:.0f} tỉ đ"
bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
nam = bang.drop(columns="thang").sum().sort_values() * 1_000_000
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.barh(nam.index, nam)
ax.xaxis.set_major_formatter(FuncFormatter(ty_dong))
ax.set_xlabel("Doanh thu cả năm")
ax.set_ylabel("Chi nhánh")
ax.set_title("TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội vượt 10 tỉ đồng")
plt.show()Hàm ty_dong là một hàm bình thường, nên bạn gọi thử được nó trước khi gắn vào trục: ty_dong(12_111_000_000, 0) trả về chuỗi 12 tỉ đ. FuncFormatter(ty_dong) truyền chính hàm, không có dấu ngoặc gọi, giống cách truyền hàm vào hàm. Chữ 1e10 ở góc tự biến mất khi bạn đặt formatter riêng. Chuỗi trả về là một f-string, nên mọi cách định dạng số của f-string đều dùng được ở đây.
Đổi :.0f thành :.1f rồi chạy lại: mỗi vạch thêm một chữ số thập phân, như 12.0 tỉ đ.
Với đơn vị triệu, ghi dấu chấm hàng nghìn kiểu Việt Nam bằng f"{x:,.0f}".replace(",", "."), cách đã gặp ở bài định dạng tiền VND.
Trục cột bắt đầu từ 0
Chiều dài cột là thứ mắt so. Nếu trục không bắt đầu từ 0, cột cao gấp đôi không còn nghĩa là giá trị gấp đôi. Hải Phòng và Đà Nẵng cả năm chỉ chênh nhau 67 triệu đồng, khoảng 1%, nhưng cắt trục ở 5.100 thì thành khác hẳn:
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt
bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
nam = bang[["Đà Nẵng", "Hải Phòng"]].sum()
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.bar(nam.index, nam, color=["tab:blue", "tab:orange"])
ax.set_ylim(bottom=5100)
ax.set_xlabel("Chi nhánh")
ax.set_ylabel("Doanh thu cả năm (triệu đồng)")
ax.set_title("Trục cắt ở 5.100: Hải Phòng như gấp ba")
print(nam.to_dict())
plt.show()KẾT QUẢ
{'Đà Nẵng': 5132, 'Hải Phòng': 5199}Cột Hải Phòng phần trên 5.100 dài 99, Đà Nẵng dài 32, nên mắt thấy gấp ba. ax.bar() tự bắt đầu trục từ 0; cắt trục là do một dòng set_ylim như trên, hoặc do chép code cũ.
Đổi bottom=5100 thành bottom=0 rồi chạy lại: hai cột gần bằng nhau, đúng với chênh lệch 1%.
Biểu đồ đường thì khác: Matplotlib co trục y theo dữ liệu, nên một đường dao động từ 577 đến 1.087 bắt đầu quanh 550. Khi điều cần thấy là độ lớn so với 0, như tháng thấp nhất bằng bao nhiêu phần tháng cao nhất, đặt ax.set_ylim(bottom=0).
MaxNLocator: bớt vạch chia
Formatter quyết định chữ trên vạch, còn locator quyết định vạch nằm ở đâu. Trên hình nhỏ, nhiều vạch làm chữ chen nhau. MaxNLocator(nbins=4) chia trục thành tối đa 4 khoảng tròn số:
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt
from matplotlib.ticker import MaxNLocator
bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.plot(bang["thang"].str[5:], bang["Hà Nội"], marker="o")
ax.set_ylim(bottom=0)
ax.yaxis.set_major_locator(MaxNLocator(nbins=4))
ax.set_xlabel("Tháng năm 2025")
ax.set_ylabel("Doanh thu (triệu đồng)")
ax.set_title("Hà Nội: tháng 2 thấp nhất, vẫn hơn nửa tháng 12")
print(ax.get_yticks())
plt.show()KẾT QUẢ
[ 0. 300. 600. 900. 1200.]Trục từ 0 với vạch cách nhau 300 cho thấy tháng 2 (577 triệu đồng) vẫn hơn nửa tháng 12 (1.087), một điều trục co theo dữ liệu che mất. get_yticks() in cả vạch 1.200: locator đặt sẵn vạch đó, nhưng nó nằm ngoài khung (trục chỉ lên tới khoảng 1.112) nên không hiện. .str[5:] cắt 2025-02 còn 02 cho trục x gọn. Muốn vạch chỉ rơi vào số nguyên, như số đơn hay số người, dùng MaxNLocator(integer=True).
Kiểm tra nhanh
Hàm định dạng gắn vào
FuncFormatternhận những gì?- Chỉ chuỗi chữ đang in trên vạch
- Giá trị tại vạch
xvà thứ tự vạchpos - Cả mảng giá trị của trục
Ở ví dụ cắt trục, vì sao Hải Phòng trông như gấp ba Đà Nẵng?
- Vì Hải Phòng có doanh thu gấp ba
- Vì trục bắt đầu ở 5.100, nên chỉ phần trên 5.100 được vẽ
- Vì
color=tô Hải Phòng đậm hơn
MaxNLocator(nbins=4)thay đổi điều gì trên trục?- Chữ ghi trên từng vạch
- Số vạch chia và vị trí của chúng
- Giới hạn nhỏ nhất của trục
Điền phương thức gắn formatter vào trục y:
ax.yaxis.____(FuncFormatter(ty_dong))
Bài tập
Trục doanh thu ghi tiền Việt
Bảng bang có cột thang (chữ như 2025-01) và mỗi chi nhánh một cột doanh thu theo triệu đồng. Viết thân hàm ve_thang(bang, chi_nhanh, don_vi) vẽ doanh thu từng tháng của một chi nhánh:
một đường duy nhất: trục x là cột
thang, trục y là cộtchi_nhanh,marker="o";số trên trục y ghi theo
don_vi: với"tỉ", giá trị 12111 ghi12,1 tỉ đ(chia 1000, một chữ số thập phân, dấu phẩy thập phân); với"triệu", ghi12.111 triệu đ(dấu chấm hàng nghìn);trục y bắt đầu từ 0;
tiêu đề đúng là
Doanh thu theo tháng, nhãn trục xTháng, nhãn trục yDoanh thu(đơn vị đã nằm trên vạch).
Hàm không sửa bảng của nơi gọi.
Trả về: vùng vẽ chứa biểu đồ, một Axes.
import matplotlib.pyplot as plt
from matplotlib.ticker import FuncFormatter
def ve_thang(bang, chi_nhanh, don_vi):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
FuncFormatter(ham)gọiham(x, pos)cho từng vạch và in chuỗi hàm trả về; gắn bằngax.yaxis.set_major_formatter()hoặcax.xaxis.set_major_formatter().Chữ
1e10ở góc trục là hệ số nhân chung; một formatter riêng thay nó bằng đơn vị người đọc hiểu ngay, nhưtỉ đ.Trục của biểu đồ cột phải bắt đầu từ 0, vì mắt so chiều dài cột; với đường,
ax.set_ylim(bottom=0)khi cần thấy độ lớn so với 0.Locator đặt vị trí vạch:
MaxNLocator(nbins=4)cho tối đa 4 khoảng,integer=Truechỉ đặt vạch ở số nguyên.
Câu hỏi thường gặp
Matplotlib ticker là gì?
matplotlib.ticker là mô-đun chứa hai loại công cụ cho vạch chia: formatter (ghi chữ gì, như FuncFormatter, PercentFormatter) và locator (đặt vạch ở đâu, như MaxNLocator, MultipleLocator). Mỗi trục có một formatter và một locator chính, đổi được độc lập.
Matplotlib axis format phần trăm thế nào?
Với số từ 0 đến 100, dùng PercentFormatter() cùng mô-đun: ax.yaxis.set_major_formatter(PercentFormatter()) ghi 25%. Với tỉ lệ từ 0 đến 1, truyền PercentFormatter(xmax=1).
Tắt chữ 1e6 ở góc trục mà không viết formatter được không?
Được: ax.ticklabel_format(style="plain", axis="y") ghi số đầy đủ như 12000000. Số dài vẫn khó đọc, nên với tiền, một FuncFormatter ghi 12 triệu đ thường rõ hơn.
Đặt chữ trên trục x theo ý mình thay cho số thì sao?
Gọi ax.set_xticks() với vị trí và labels= cho chữ, như ax.set_xticks([0, 1, 2], labels=["T1", "T2", "T3"]). Cách đặt tên trục và tiêu đề có ở bài tiêu đề, nhãn trục và legend.
Chủ đề
Dữ liệu của bài
- Tải xuống
doanh_thu_chi_nhanh.csv
CSV · 589 byte
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.