Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Vẽ biểu đồ đường trong Python (line chart) với Matplotlib

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 3/16 · Chương 2

Vẽ biểu đồ với Matplotlib

  • 8 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Biểu đồ đường (line chart) trong Python nối các điểm dữ liệu theo thứ tự bằng ax.plot() của Matplotlib, nên cho thấy một con số lên xuống thế nào theo thời gian. Bạn dùng nó khi câu hỏi có chữ "qua các tháng" hay "từ đầu năm tới cuối năm", ví dụ doanh thu một chi nhánh có tăng dần không.

Cần biết trước: Figure và Axes và arange(), linspace().

Một đường theo thời gian

File doanh_thu_chi_nhanh.csv có 12 dòng, mỗi dòng một tháng năm 2025, và tám cột chi nhánh, đơn vị triệu đồng. Trục x là tháng, nên mỗi điểm nối với điểm của tháng kế tiếp:

python
import numpy as np
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
thang = np.arange(1, 13)
hcm = bang["TP. Hồ Chí Minh"]
print("Thấp nhất:", hcm.min(), "| Cao nhất:", hcm.max())

fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.plot(thang, hcm, marker="o")
ax.set_title("Doanh thu TP. Hồ Chí Minh năm 2025")
ax.set_xlabel("Tháng")
ax.set_ylabel("Doanh thu (triệu đồng)")
plt.show()

KẾT QUẢ

Thấp nhất: 675 | Cao nhất: 1291
Biểu đồ đường doanh thu TP. Hồ Chí Minh 12 tháng năm 2025, trục y là triệu đồng; 1.242 ở tháng 1, rơi xuống 675 ở tháng 2, quanh 870 đến 1.040 từ tháng 3 đến tháng 10, rồi lên 1.291 ở tháng 12.

Doanh thu rơi xuống 675 triệu đồng ở tháng 2 rồi leo dần lên đỉnh 1.291 triệu đồng ở tháng 12, mùa mua sắm cuối năm. Đường cho thấy hình dạng đó trong một cái nhìn, điều mà 12 con số in thành bảng khó làm được. Trục y của biểu đồ đường không cần bắt đầu từ 0: người đọc nhìn độ dốc, không so độ dài như với biểu đồ cột.

Nhiều đường trên một Axes

Muốn so ba chi nhánh, bạn gọi ax.plot() ba lần trên cùng ax; mỗi lần thêm một đường. Một vòng for qua list tên làm việc đó gọn hơn. Mỗi đường có một label= để chú giải ghi tên, và một marker= riêng để người xem vẫn phân biệt được khi in đen trắng:

python
import numpy as np
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
thang = np.arange(1, 13)
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
for ten, m in zip(["Hải Phòng", "Đà Nẵng", "Cần Thơ"], "os^"):
    ax.plot(thang, bang[ten], marker=m, label=ten)
ax.set_title("Doanh thu ba chi nhánh năm 2025")
ax.set_xlabel("Tháng")
ax.set_ylabel("Doanh thu (triệu đồng)")
ax.legend()
print("Số đường:", len(ax.lines))
plt.show()

KẾT QUẢ

Số đường: 3
Biểu đồ ba đường doanh thu 2025, trục y là triệu đồng; Hải Phòng chấm tròn cao nhất, 577 ở tháng 1; Đà Nẵng chấm vuông vượt Hải Phòng từ tháng 6 với 533 đến hết tháng 8; Cần Thơ tam giác thấp nhất, quanh 190 đến 350.

Đà Nẵng vượt Hải Phòng ở tháng 6, lên 533 so với 466 triệu đồng, và dẫn trước tới hết tháng 8; Cần Thơ thấp nhất cả năm. zip() ghép từng tên với một ký tự của chuỗi "os^": tròn, vuông, tam giác. Matplotlib tự đổi màu cho mỗi đường mới. ax.legend() gom các label= thành chú giải; bài tiêu đề, nhãn trục và legend chỉ cách đặt chú giải ở chỗ khác. Từ năm, sáu đường trở lên hình bắt đầu rối, khi đó tách ra nhiều ô như bài chia nhiều biểu đồ con.

marker= và linestyle=

marker= chọn hình của điểm, linestyle= chọn kiểu nét nối các điểm. Vài giá trị hay dùng:

Tham số

Giá trị

Kết quả

marker=

"o", "s", "^", "x"

tròn, vuông, tam giác, dấu nhân

linestyle=

"-", "--", ":", "-."

liền, gạch, chấm, gạch chấm

Một cách dùng quen thuộc: số thực tế vẽ nét liền, số kế hoạch vẽ nét gạch. Người xem hiểu ngay đường nào là đã xảy ra, đường nào là mục tiêu:

python
import numpy as np
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

bang = pd.read_csv("doanh_thu_chi_nhanh.csv")
thang = np.arange(1, 13)
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.plot(thang, bang["Đà Nẵng"], marker="o", label="Thực tế")
ax.axhline(420, color="gray", linestyle="--", label="Kế hoạch")
ax.set_title("Đà Nẵng: thực tế so với kế hoạch 2025")
ax.set_xlabel("Tháng")
ax.set_ylabel("Doanh thu (triệu đồng)")
ax.legend()
print("Kiểu nét:", ax.lines[1].get_linestyle())
plt.show()

KẾT QUẢ

Kiểu nét: --
Biểu đồ doanh thu Đà Nẵng 2025 có chấm tròn nét liền và một đường kế hoạch nét gạch nằm ngang ở 420 triệu đồng; thực tế vượt kế hoạch ở các tháng 1, 6, 7, 8, 11, 12 và dưới kế hoạch ở các tháng 2 đến 5, 9, 10.

Đà Nẵng vượt kế hoạch 420 triệu đồng ở sáu tháng, cao nhất 533 triệu đồng ở tháng 6, và hụt ở sáu tháng còn lại: 2 đến 5, 9, 10. ax.axhline(420) kẻ một đường ngang ở mức 420 chạy hết bề ngang hình, không cần mảng 12 số; đó là cách vẽ đường tham chiếu như kế hoạch, mục tiêu hay trung bình. ax.axvline(6) kẻ đường dọc tương tự, chẳng hạn đánh dấu tháng 6. Hai hàm này nhận cùng color=, linestyle=, label= như ax.plot(). get_linestyle() đọc lại kiểu nét của một đường; đường thứ hai trong ax.lines là đường kế hoạch.

Đổi linestyle="--" thành linestyle=":" rồi chạy lại: dòng kết quả in Kiểu nét: : và đường kế hoạch thành nét chấm.

Kiểm tra nhanh

  1. Theo ví dụ đầu bài, doanh thu TP. Hồ Chí Minh thấp nhất ở tháng nào?

    • Tháng 1
    • Tháng 2
    • Tháng 12
  2. Trong ví dụ nhiều đường, vì sao mỗi đường có một marker= khác nhau?

    • Vì Matplotlib báo lỗi khi hai đường cùng marker
    • Để người xem phân biệt các đường cả khi không thấy rõ màu
    • Vì ax.legend() cần marker mới hiện tên
  3. Đường kế hoạch trong ví dụ cuối dùng linestyle="--". Nó trông thế nào?

    • Nét liền
    • Nét gạch đứt quãng
    • Chỉ có chấm, không có đường nối
  4. Trong khung bẫy, đường rối vì đâu?

    • Vì marker="o" không hợp với đường
    • Vì bảng đã sắp theo doanh thu nên các tháng không theo thứ tự
    • Vì trục y không bắt đầu từ 0
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Vẽ nhiều chi nhánh trên một hình

Bảng bang có các cột chi nhánh (số, triệu đồng), mỗi dòng một tháng theo thứ tự 1, 2, 3… List cac_chi_nhanh chứa tên các cột cần vẽ, từ 1 đến 6 tên. Viết thân hàm ve_nhieu_duong(bang, cac_chi_nhanh) vẽ trên một axes mới:

  • mỗi tên trong cac_chi_nhanh một đường, theo đúng thứ tự trong list, trục x là các tháng 1, 2, …;

  • mỗi đường một label= là tên chi nhánh và một marker khác nhau, lấy lần lượt từ list DAU có sẵn;

  • có chú giải; tiêu đề đúng là Doanh thu theo chi nhánh, nhãn trục y đúng là Doanh thu (triệu đồng), nhãn trục x đúng là Tháng.

Hàm không sửa bảng và list của nơi gọi.

Trả về: vùng vẽ, một Axes.

python
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt

DAU = ["o", "s", "^", "D", "v", "x"]

def ve_nhieu_duong(bang, cac_chi_nhanh):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • ax.plot(x, y) nối các điểm theo thứ tự dòng; dữ liệu phải xếp theo thời gian.

  • Gọi ax.plot() nhiều lần trên cùng ax để có nhiều đường; ax.lines giữ các đường đó.

  • Mỗi đường một label= và ax.legend() để chú giải ghi tên.

  • marker= ("o", "s", "^") phân biệt đường không cần dựa vào màu.

  • linestyle="--" cho nét gạch, hợp với đường kế hoạch hay mục tiêu.

  • ax.axhline(y) và ax.axvline(x) kẻ đường tham chiếu ngang, dọc qua cả hình.

Câu hỏi thường gặp

Matplotlib plot multiple lines có cần vòng for không?

Không bắt buộc: gọi ax.plot() từng dòng cũng được. Vòng for qua list tên gọn hơn khi có từ ba đường. pandas còn có lối tắt bang.plot() vẽ mọi cột một lần, bài vẽ nhanh bằng df.plot() dạy cách đó.

Matplotlib linestyle có những kiểu nào?

Bốn kiểu viết tắt là "-" liền, "--" gạch, ":" chấm, "-." gạch chấm. Bạn cũng viết được tên đầy đủ như "dashed", "dotted". Kiểu nét hợp với đường mốc hay kế hoạch; đường dữ liệu chính nên giữ nét liền.

Khi nào dùng biểu đồ đường, khi nào dùng cột?

Đường cho trục x có thứ tự liền mạch như ngày, tháng, năm. Cột cho các nhóm rời nhau như chi nhánh, danh mục. Bài chọn đúng loại biểu đồ bàn đủ các trường hợp, còn biểu đồ cột dạy cách vẽ cột.

Vì sao trục x hiện số lẻ như 2.5?

Trục x là số nên Matplotlib tự chia vạch theo khoảng đẹp, có thể rơi vào số lẻ. Đặt ax.set_xticks(range(1, 13)) để có đủ 12 vạch tháng nguyên.

Chủ đề

line chart python

Dữ liệu của bài

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập