Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Vẽ biểu đồ tròn Python với ax.pie() (pie chart python)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 9/16 · Chương 2

Vẽ biểu đồ với Matplotlib

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Biểu đồ tròn (pie chart) trong Python chia một hình tròn thành các lát, mỗi lát lớn theo tỉ lệ của một nhóm trong tổng; Matplotlib vẽ nó bằng ax.pie(). Bạn dùng nó khi chỉ có vài nhóm và câu hỏi là "mỗi phần chiếm bao nhiêu của cả", như tiền mặt chiếm mấy phần trong các lần trả tiền của bạn.

Cần biết trước: biểu đồ cột và value_counts().

Vẽ biểu đồ tròn với ax.pie()

File chi_tieu.csv ghi 1.036 khoản chi năm 2025 của một nhân viên văn phòng; cột hinh_thuc cho biết khoản đó trả bằng tiền mặt, ví điện tử, thẻ hay chuyển khoản. value_counts() đếm số lần mỗi cách; đưa kết quả cho ax.pie() cùng tên từng lát:

python
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

chi_tieu = pd.read_csv("chi_tieu.csv")
dem = chi_tieu["hinh_thuc"].value_counts()
print(dem)

fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.pie(dem, labels=dem.index)
ax.set_title("Số lần trả tiền theo hình thức, năm 2025")
plt.show()

KẾT QUẢ

hinh_thuc
Tiền mặt        586
Ví điện tử      326
Chuyển khoản     70
Thẻ              54
Name: count, dtype: int64
Biểu đồ tròn bốn lát về số lần trả tiền năm 2025; Tiền mặt chiếm hơn nửa hình, Ví điện tử gần một phần ba, Chuyển khoản và Thẻ là hai lát mỏng.

Tiền mặt chiếm 586 trên 1.036 lần trả, hơn nửa hình tròn; ví điện tử đứng thứ hai với 326 lần. Lát đầu tiên bắt đầu từ hướng 3 giờ và các lát xếp ngược chiều kim đồng hồ, theo thứ tự của dem. labels= ghi tên mỗi lát ngay bên cạnh nó. Biểu đồ tròn không có trục, nên không cần nhãn trục; tiêu đề là đủ.

autopct= ghi phần trăm lên lát

Người xem đoán góc của lát kém chính xác. autopct= ghi phần trăm ngay trong lát, theo một mẫu định dạng kiểu cũ: "%1.0f%%" là số thực không lẻ, rồi một dấu %. ax.pie() trả về ba nhóm: các lát, các nhãn tên và các nhãn phần trăm:

python
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

chi_tieu = pd.read_csv("chi_tieu.csv")
dem = chi_tieu["hinh_thuc"].value_counts()
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
lat, ten, phan_tram = ax.pie(
    dem, labels=dem.index, autopct="%1.0f%%",
    startangle=90, counterclock=False)
ax.set_title("Tỉ lệ số lần trả tiền theo hình thức, năm 2025")
print([t.get_text() for t in phan_tram])
plt.show()

KẾT QUẢ

['57%', '31%', '7%', '5%']
Biểu đồ tròn bốn lát bắt đầu từ hướng 12 giờ, xếp theo chiều kim đồng hồ, có phần trăm trong lát: Tiền mặt 57%, Ví điện tử 31%, Chuyển khoản 7%, Thẻ 5%.

Tiền mặt 57%, ví điện tử 31%, hai cách còn lại cộng lại chỉ 12%. startangle=90 cho lát đầu bắt đầu từ hướng 12 giờ, counterclock=False xếp các lát theo chiều kim đồng hồ, giống cách người ta đọc đồng hồ. Matplotlib tự tính phần trăm từ tổng, nên bạn không phải chia trước.

Đổi "%1.0f%%" thành "%1.1f%%" rồi chạy lại: dòng kết quả in ['56.6%', '31.5%', '6.8%', '5.2%'], mỗi phần trăm có một chữ số lẻ.

Khi nào đổi sang cột ngang

Bốn lát chênh nhau rõ là trường hợp biểu đồ tròn đọc tốt. Tổng chi theo bảy danh mục thì khác: Ăn uống và Nhà ở gần bằng nhau, còn năm danh mục nhỏ từ 3% đến 10%. Vẽ thành hình tròn, mắt không phân biệt nổi lát 4,4% với lát 4,7%:

python
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

chi_tieu = pd.read_csv("chi_tieu.csv")
tong = chi_tieu.groupby("danh_muc")["so_tien"].sum()
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
ax.pie(tong, labels=tong.index, autopct="%1.0f%%")
ax.set_title("Chi tiêu năm 2025: bảy lát khó so")
plt.show()
Biểu đồ tròn bảy lát tổng chi năm 2025; hai lát lớn Ăn uống 37% và Nhà ở 35% gần bằng nhau, năm lát nhỏ từ 3% đến 10% chen nhau, nhãn và phần trăm của chúng sát vào nhau.

Ăn uống 37% và Nhà ở 35% trông gần như bằng nhau, còn Khác 4% và Giải trí 5% thì chỉ đọc được nhờ con số in sẵn. Cùng dữ liệu, cột ngang đã sắp cho thứ hạng ngay từ trên xuống, như bài biểu đồ cột:

python
import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

chi_tieu = pd.read_csv("chi_tieu.csv")
tong = chi_tieu.groupby("danh_muc")["so_tien"].sum()
ti_le = (tong / tong.sum() * 100).sort_values()
fig, ax = plt.subplots(figsize=(6.4, 4), layout="constrained")
cot = ax.barh(ti_le.index, ti_le)
nhan = [f"{v:.1f}%".replace(".", ",") for v in ti_le]
ax.bar_label(cot, labels=nhan, padding=3)
ax.set_title("Chi tiêu năm 2025 theo danh mục")
ax.set_xlabel("Tỉ lệ trên tổng chi (%)")
ax.set_ylabel("Danh mục")
ax.margins(x=0.12)
plt.show()
Biểu đồ cột ngang tỉ lệ chi tiêu năm 2025 của bảy danh mục, trục x là phần trăm, đã sắp từ lớn trên cùng; Ăn uống 37,3%, Nhà ở 35,0%, Mua sắm 9,9%, Sức khỏe 5,5%, Giải trí 4,7%, Khác 4,4%, Di chuyển 3,2%.

Ăn uống 37,3% nhỉnh hơn Nhà ở 35,0%, điều mà hình tròn giấu đi; Giải trí 4,7% và Khác 4,4% giờ là hai cột dài khác nhau thấy được. Quy tắc dễ nhớ: dùng biểu đồ tròn khi có tối đa bốn lát chênh nhau rõ; từ năm lát trở lên, hoặc khi có hai lát gần bằng nhau, đổi sang cột ngang đã sắp. Nhãn trên cột tự viết bằng f-string để in dấu phẩy thập phân kiểu Việt. Nếu vẫn muốn hình tròn, gộp các lát nhỏ thành một lát "Nhóm nhỏ", như bài tập dưới đây.

Kiểm tra nhanh

  1. Ở ví dụ đầu bài, ax.pie(dem, labels=dem.index) vẽ bao nhiêu lát?

    • 1.036, mỗi khoản chi một lát
    • 4, mỗi hình thức trả tiền một lát
    • 7, mỗi danh mục một lát
  2. Ví dụ autopct in ['57%', '31%', '7%', '5%']. Ai tính các phần trăm đó?

    • Bạn phải chia trước cho tổng
    • Matplotlib tự tính từ tổng các giá trị
    • value_counts() trả về sẵn phần trăm
  3. Chi tiêu có bảy danh mục, hai danh mục lớn gần bằng nhau. Nên vẽ gì?

    • Biểu đồ tròn có autopct=
    • Cột ngang đã sắp
    • Biểu đồ tròn 3D
  4. Điền mẫu autopct= để in phần trăm không lẻ: ax.pie(dem, autopct="____")

Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Vẽ biểu đồ tròn và gộp lát nhỏ

Bảng bang có một cột chữ cot, ví dụ hinh_thuc. Viết thân hàm ve_tron(bang, cot, nguong) vẽ biểu đồ tròn số lần xuất hiện của từng giá trị trong cot, trên một axes mới:

  • giá trị nào chiếm dưới nguong phần trăm số dòng thì gộp chung vào một lát tên Nhóm nhỏ, đặt cuối; giá trị chiếm đúng nguong phần trăm thì giữ lát riêng;

  • không có giá trị nào dưới ngưỡng thì không có lát Nhóm nhỏ;

  • mỗi lát có nhãn là tên giá trị, có phần trăm bằng autopct=; tiêu đề đúng là Tỉ lệ số dòng theo nhóm.

Hàm không sửa bảng của nơi gọi.

Trả về: vùng vẽ, một Axes.

python
import matplotlib.pyplot as plt

def ve_tron(bang, cot, nguong):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • ax.pie(so, labels=ten) vẽ mỗi số một lát; các số phải không âm.

  • autopct="%1.0f%%" ghi phần trăm trong lát; Matplotlib tự tính phần trăm từ tổng.

  • startangle=90, counterclock=False bắt đầu từ hướng 12 giờ, xếp theo chiều kim đồng hồ.

  • Biểu đồ tròn hợp với tối đa bốn lát chênh nhau rõ.

  • Nhiều lát hay lát gần bằng nhau thì đổi sang cột ngang đã sắp, hoặc gộp lát nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Matplotlib pie làm sao cho hình tròn không bị méo?

Với plt.subplots(), Matplotlib vẽ hình tròn đều sẵn, kể cả khi tấm hình rộng hơn cao. Nếu bạn vẽ lên một vùng vẽ đã có trục từ trước, gọi thêm ax.set_aspect("equal") để hai chiều cùng tỉ lệ.

Vẽ biểu đồ tròn python có tách một lát ra được không?

Được: explode= nhận một dãy khoảng cách, mỗi lát một số, ví dụ explode=[0.1, 0, 0, 0] đẩy lát đầu ra ngoài một chút để nhấn mạnh. Dùng tiết kiệm; muốn nhấn một nhóm, bài annotate và màu nhấn có cách rõ hơn.

Biểu đồ vành khuyên (donut) vẽ thế nào?

Thêm wedgeprops={"width": 0.4} vào ax.pie(): mỗi lát chỉ còn một dải rộng 0,4 bán kính, ở giữa trống. Donut có cùng điểm yếu với biểu đồ tròn, nên quy tắc ít lát vẫn áp dụng. So các lựa chọn khác ở bài chọn đúng loại biểu đồ.

Chủ đề

pie chart python

Dữ liệu của bài

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập