Phần mềm lập trình Python: VS Code, PyCharm hay Thonny

Nếu mới học Python trên Windows, bạn nên bắt đầu bằng Thonny khi máy yếu hoặc chưa từng viết code, chuyển sang VS Code khi đã quen và muốn dùng một phần mềm cho nhiều ngôn ngữ, còn PyCharm hợp với project lớn trên máy có từ 16 GB RAM trở lên. Cả ba phần mềm lập trình Python này đều có bản miễn phí, khác nhau chủ yếu ở dung lượng, RAM và số bước phải làm trước khi chạy được dòng code đầu tiên.

Ngày 23/10/2026, mình cài cả ba trên một máy Windows 10 (8 luồng CPU, 16 GB RAM), mở cùng một project 3 file rồi đo mỗi phần mềm 3 lần. Một vài kết quả:

• Sau khi cài, PyCharm 2026.2.3 chiếm 3.545 MB, VS Code kèm extension Python chiếm 1.179 MB, còn Thonny 5.0.0 chỉ chiếm 168 MB dù đã có sẵn Python 3.14.4 bên trong.

• Khi mở cùng một project, PyCharm dùng 1.858 MB RAM, VS Code dùng 1.491 MB, Thonny dùng 83 MB.

• Từ lúc bấm mở đến lúc máy hết bận, PyCharm mất 32,8 giây, VS Code 11,3 giây, Thonny 4,6 giây.

Phần mềm lập trình Python là gì, cài Python thôi có đủ không?#

Phần mềm lập trình Python là chỗ bạn gõ code, bấm chạy và đọc lỗi. Bản thân Python (trình thông dịch, tiếng Anh là interpreter, tải ở python.org) chỉ chạy code. Python cài từ python.org có kèm IDLE, một trình soạn thảo rất đơn giản, nhưng người mới thường cần thêm gợi ý code, bảng xem biến và nút chạy rõ ràng.

Ba phần mềm trong bài khác nhau ở một điểm quan trọng: Thonny đã có Python bên trong, cài xong là chạy được. VS Code và PyCharm thì cần bạn cài Python riêng, sau đó chọn đúng bản Python cho từng project. Ngày 23/10/2026, bản Python mới nhất trên python.org là 3.15.1 (ra ngày 21/10/2026), và bản này vẫn có bộ cài .exe cho Windows.

Khi tìm "phần mềm lập trình python" trên Google tại Việt Nam ngày 23/10/2026, mình thấy 18 kết quả đầu lẫn lộn giữa app học trên điện thoại và phần mềm viết code trên máy tính. Trong đó, 3 kết quả là ứng dụng học Python trên Google Play và App Store, 3 kết quả là video YouTube, còn trang tải Python chính thức chỉ đứng thứ 17. Bài này nói về phần mềm viết code trên máy tính, không nói về app học trên điện thoại.

So sánh nhanh VS Code, PyCharm và Thonny#

Bảng dưới gom số đo trên cùng một máy, cùng một project, cùng ngày 23/10/2026. RAM và thời gian là trung vị của 3 lần mở.

Chênh lệch dung lượng lớn nhất nằm ở PyCharm: thư mục cài nặng gấp hơn 21 lần Thonny. Nếu máy chỉ còn vài GB trống trên ổ C, bạn nên tính đến con số này trước khi tải.

Cài VS Code để lập trình Python cần những gì?#

VS Code là trình soạn thảo đa năng của Microsoft. Muốn viết Python, bạn cần thêm extension Python của Microsoft. Mình tải bộ cài bản User (cài riêng cho tài khoản đang dùng, không cần quyền admin) từ code.visualstudio.com và cài trong 50 giây. Sau đó mình cài extension bằng lệnh:

code --install-extension ms-python.python

Lệnh này kéo theo 3 extension khác. Kết quả trên máy:

Extension 'ms-python.vscode-python-envs' v1.40.0 was successfully installed.
Extension 'ms-python.debugpy' v2026.6.0 was successfully installed.
Extension 'ms-python.python' v2026.10.0 was successfully installed.
Extension 'ms-python.vscode-pylance' v2026.4.1 was successfully installed.

Lần mở đầu tiên, VS Code hỏi ba việc: đăng nhập để dùng Copilot (trợ lý AI có sẵn trong VS Code), chọn giao diện sáng hay tối, và có tin tưởng thư mục project không (Workspace Trust). Nếu bấm không tin, VS Code mở ở Restricted Mode và tắt bớt tính năng của extension, trong đó có việc chạy code. Phần đăng nhập Copilot có thể bỏ qua.

Điểm mình thích ở VS Code là khi thư mục project đã có môi trường .venv (virtual environment, thư mục chứa Python và thư viện riêng của project), nó tự tìm thấy và chọn luôn, thanh trạng thái góc dưới ghi .venv (3.15.1). Bấm nút tam giác góc phải là chạy file đang mở:

Trong terminal có dòng Set-ExecutionPolicy -Scope Process do VS Code tự gõ. Dòng này cho phép chạy script kích hoạt .venv trong cửa sổ PowerShell đó, bạn không cần làm gì thêm.

Đổi lại, VS Code không nhẹ như vẻ ngoài. Khi mở project, mình đếm được 17 process (chương trình con chạy ngầm) cùng lúc. Process nặng nhất là phần chạy extension (297 MB). Copilot cũng có process riêng, chiếm 50 MB dù mình chưa đăng nhập.

PyCharm bản miễn phí hiện nay tên là gì?#

Từ bản 2025.3, JetBrains gộp PyCharm Community và PyCharm Professional thành một bản PyCharm duy nhất. Theo trang hướng dẫn của JetBrains, phần lõi dùng miễn phí, gồm cả Jupyter notebook. Các tính năng Pro như framework web hay công cụ database thì cần trả phí. Bản Community cuối cùng là 2025.2, nên bài hướng dẫn nào còn bảo "tải PyCharm Community" là đã cũ.

Mình tải file pycharm-2026.2.3.exe (917,8 MB) từ trang JetBrains, cài mất 194 giây. Lần mở đầu tiên, PyCharm hiện lần lượt 5 hộp thoại: thỏa thuận người dùng, hỏi có gửi dữ liệu sử dụng không, tường lửa Windows hỏi quyền mạng, nhập cài đặt cũ, rồi hỏi có tin tưởng project không. Ở hộp cuối có thêm ô "Add IDE and 'du-an' folders to the Microsoft Defender exclusions list", cần quyền admin.

Khi vào được project, góc trên hiện nhãn Trial: PyCharm tự bật thời gian dùng thử bản Pro. Hết hạn dùng thử thì các tính năng lõi vẫn dùng tiếp được. Góc dưới ghi <No interpreter> vì project chưa gắn bản Python nào.

Khi bấm vào <No interpreter> và chọn Add New Interpreter > Add Local Interpreter, PyCharm đề xuất tạo .venv ngay trong thư mục project từ Python 3.15.1 đã cài. Mình giữ mặc định. Sau đó bấm nút chạy, chương trình in đúng kết quả như trên VS Code:

PyCharm chỉ chạy một process chính (pycharm64.exe), nhưng process đó đã chiếm 1.779 MB RAM. Mỗi lần mở project, PyCharm còn quét các package (thư viện cài thêm) trong .venv và lập chỉ mục cho toàn bộ code, nên máy còn bận thêm hơn 20 giây sau khi cửa sổ đã hiện.

Thonny có hợp với người mới học Python không?#

Thonny là IDE (môi trường lập trình tích hợp: soạn, chạy và gỡ lỗi code trong một cửa sổ) viết riêng cho người mới, do Đại học Tartu (Estonia) phát triển. Bản 5.0.0 ra ngày 22/04/2026, có sẵn Python 3.14.4. Mình tải file 24,2 MB và cài trong 47 giây, không cần cài Python trước.

Lần mở đầu, Thonny hỏi ngôn ngữ giao diện, và "Tiếng Việt" nằm ngay trong danh sách. Menu Tệp, Chỉnh sửa, Chạy, Công cụ đều đã dịch. Bấm nút chạy màu xanh, kết quả hiện trong ô Shell bên dưới:

Bạn nên biết trước một điều: dòng "Python của Thonny" ở góc dưới nghĩa là Thonny dùng Python riêng của nó. Package bạn cài bằng pip trong cmd sẽ không có trong Thonny. Muốn cài thêm thư viện, bạn vào Công cụ > Quản lý gói.

Đo RAM và thời gian mở ba phần mềm thế nào?#

Project dùng để đo gồm 3 file: main.py tính tiền điện cho 320 kWh, bac_dien.py chứa bảng giá bậc thang ví dụ, và bao_cao.py dùng pandas. Hàm chính trong bac_dien.py:

BAC = [(50, 1984), (50, 2050), (100, 2380), (100, 2998), (100, 3350), (None, 3460)]


def tinh_tien(so_kwh):
    tien, con = 0, so_kwh
    for muc, gia in BAC:
        dung = con if muc is None else min(con, muc)
        tien += dung * gia
        con -= dung
        if con <= 0:
            break
    return tien

Mình viết một script PowerShell chạy trong phiên desktop của máy. Script lần lượt mở từng phần mềm với project C:\du-an, mỗi phần mềm 3 lần xen kẽ nhau. Trước mỗi lần đo, script đóng hết cả ba phần mềm và chờ 15 giây. Mỗi lần script ghi lại lúc cửa sổ mang tên project hiện ra, lúc phần mềm dùng chưa tới 0,02 giây CPU mỗi giây trong 5 giây liền (mình gọi là "máy hết bận"), và tổng working set (lượng RAM thật đang dùng) của phần mềm cùng mọi process con ở giây thứ 120.

Script ghi kết quả 3 lần của VS Code và Thonny ra file như sau:

vscode lan=1 cua_so=2.3s cpu_lang=10.1s so_process=17 working_set=1,611MB private=1,482MB
thonny lan=1 cua_so=3.0s cpu_lang=4.6s so_process=3 working_set=83MB private=62MB
vscode lan=2 cua_so=2.3s cpu_lang=11.3s so_process=17 working_set=1,491MB private=1,470MB
thonny lan=2 cua_so=3.0s cpu_lang=4.7s so_process=3 working_set=84MB private=62MB
vscode lan=3 cua_so=3.1s cpu_lang=13.6s so_process=17 working_set=1,478MB private=1,478MB
thonny lan=3 cua_so=2.8s cpu_lang=4.4s so_process=3 working_set=83MB private=63MB

PyCharm được đo riêng 3 lần sau đó, vì ở lượt đo chung PyCharm dừng ở hộp thoại hỏi có tin tưởng project không: cửa sổ hiện sau 10,1 giây, 10,7 giây và 7,5 giây; RAM 2.088 MB, 1.858 MB và 1.802 MB.

Thời gian là con số dễ thay đổi nhất: trên máy khác, số giây sẽ khác. Lần mở đầu tiên sau khi cài cũng thường lâu hơn vì phần mềm phải lập chỉ mục, nên cả 3 lần mình đo đều là những lần mở sau đó. Thời gian đến lúc máy hết bận giữ nguyên thứ tự qua cả 3 lần đo: PyCharm lâu nhất, VS Code thứ hai, Thonny nhanh nhất. Thời gian hiện cửa sổ của VS Code và Thonny chênh nhau dưới 1 giây và đổi chỗ ở lần thứ 3.

Nên chọn phần mềm lập trình Python nào?#

Dựa vào các số đo trong bài, mình chọn theo máy và theo việc bạn định làm:

Bạn không cần chọn một lần cho mãi. Code Python là file .py bình thường, nên mở bằng phần mềm nào cũng chạy được. Mình vẫn khuyên người mới học vài tuần đầu với Thonny, sau đó mới chuyển sang VS Code. Đến lúc chuyển, bạn đã quen cú pháp và chỉ cần tìm hiểu thêm .venv và interpreter, thay vì vừa học cú pháp vừa phải sửa cấu hình.

Lỗi hay gặp khi cài và chạy code lần đầu#

PyCharm báo <No interpreter>#

Project mới mở trong PyCharm chưa gắn bản Python nào, nên nút chạy bị mờ. Cách sửa: bấm <No interpreter> ở góc dưới, chọn Add New Interpreter > Add Local Interpreter, để PyCharm tạo .venv từ bản Python đã cài. Nếu danh sách trống, nghĩa là máy chưa có Python, bạn cần cài từ python.org trước. Nếu chưa rõ .venv là gì, bài môi trường ảo Python (venv) giải thích vì sao mỗi project nên có môi trường riêng và cách tạo, kích hoạt, xóa nó.

Đã cài pandas nhưng PyCharm vẫn báo không có#

Mình đã cài pandas bằng pip install pandas trong cmd, nhưng chạy file bao_cao.py trong PyCharm vẫn báo:

C:\du-an\.venv\Scripts\python.exe C:\du-an\bao_cao.py
Traceback (most recent call last):
  File "C:\du-an\bao_cao.py", line 1, in <module>
    import pandas as pd
ModuleNotFoundError: No module named 'pandas'

Lý do là pip trong cmd cài pandas vào một bản Python khác, còn PyCharm chạy bằng .venv của project. Cách sửa nhanh nhất là bấm nút Install Package ngay dưới dòng lỗi trong cửa sổ Run. Mình chạy cùng file đó trong VS Code và Thonny cũng gặp đúng lỗi này, vì cả hai đều không dùng bản Python mà pip trong cmd đã cài pandas vào. Cách tìm đúng bản Python đang chạy code và sửa lỗi này ở từng phần mềm có trong bài cài pandas và sửa lỗi No module named pandas.

Hộp thoại "Microsoft Defender may affect IDE"#

PyCharm hiện thông báo:

Microsoft Defender may affect IDE
To avoid performance issues, exclude the IDE and the project folders from the Real-Time...

Đây không phải lỗi. Nút Exclude folders thêm thư mục PyCharm và project vào danh sách Defender bỏ qua khi quét, giúp mở nhanh hơn nhưng cần quyền admin. Khi đo, mình không bấm nút này để ba phần mềm được so trong cùng điều kiện.

Khi nào không nên dùng PyCharm hay VS Code?#

Nếu máy bạn có 4 GB RAM, đừng mở PyCharm cùng trình duyệt nhiều tab: riêng PyCharm đã dùng gần 1,9 GB khi mở một project 3 file. VS Code cũng không hợp nếu bạn chưa biết interpreter là gì, vì hai lỗi người mới hay gặp (chọn sai interpreter, cài package vào sai bản Python) đều liên quan đến interpreter. Ngược lại, khi đã làm project có hàng chục file, Thonny sẽ thiếu những thứ bạn cần như tìm theo tên hàm hay sửa tên biến trên toàn project.

Câu hỏi thường gặp#

PyCharm có miễn phí không?#

Có. Từ bản 2025.3, PyCharm chỉ còn một bản cài, phần lõi miễn phí gồm soạn code, chạy, debug và Jupyter notebook. Cài xong, PyCharm tự bật dùng thử bản Pro. Hết hạn dùng thử, bạn vẫn dùng tiếp phần lõi mà không phải trả tiền.

Có cần cài Python trước khi cài VS Code hay PyCharm không?#

Có. VS Code và PyCharm không kèm Python, nên bạn cài Python từ python.org trước, nhớ tick ô "Add python.exe to PATH". Thonny thì không cần vì đã có Python 3.14.4 bên trong.

Máy 4 GB RAM nên dùng phần mềm nào để học Python?#

Thonny. Trong lần đo của mình, Thonny dùng 83 MB RAM khi mở project, bằng khoảng 1/18 VS Code và 1/22 PyCharm.

IDLE có dùng để học Python được không?#

Được. IDLE có sẵn khi cài Python từ python.org, đủ để gõ và chạy các bài đầu tiên. Thonny có thêm ô xem biến và chế độ chạy từng bước, giúp người mới thấy code chạy thế nào.

Có thể học Python trên điện thoại không?#

Các app trên Google Play hay App Store giúp làm quen cú pháp, nhưng không thay được máy tính khi bạn bắt đầu làm bài có file, thư viện và dữ liệu thật. Muốn đi đường dài, bạn nên dùng một trong ba phần mềm trên máy tính.

Đọc tiếp#

• Học Python từ số 0: lộ trình 8 chặng theo thứ tự, từ cài đặt đến project đầu tiên.

• Python là gì, dùng để làm gì: vài ví dụ ngắn để thấy Python làm được những việc gì.

• Giáo trình Python cho người mới: 6 tài liệu miễn phí nên đọc và bản Python mỗi tài liệu dùng.

Cài xong phần mềm, việc tiếp theo là viết code mỗi ngày. Ebook Python từ số 0 của AIDev đi từ cài đặt đến chương trình đầu tiên, mọi ví dụ đều đã chạy trên Python 3.14. Nếu cần bài để luyện tay, ebook Bài tập Python từ số 0 có 100 bài kèm lời giải và bộ chấm tự động. Còn nếu bạn học Python để đi làm AI, lộ trình AI Engineer từ số 0 bắt đầu từ chính khóa Python cho người mới.

Mình cài và đo ngày 23/10/2026 trên máy ảo AIDev Cloud: Windows 10 IoT Enterprise LTSC 21H2 (build 19044), Intel Xeon E5-2680 v4 8 luồng, 16 GB RAM. Phiên bản: VS Code 1.143.0, extension Python 2026.10.0, PyCharm 2026.2.3, Thonny 5.0.0 (Python 3.14.4), Python 3.15.1. Kết quả Google lấy cùng ngày tại Việt Nam.